ບໍ­ລິ­ສັດ​ລ້ານ​ຊ້າງ ມິ​ເນ​ໂຣນ ມອບ​ວັດ­ຖຸ­ບູ­ຮານ​ທີ່​ຄົ້ນ​ພົບໃຫ້​ລັດ­ຖະ­ບານ​ລາວ

25.09.2019 9:17     

   ບໍລິສັດລ້ານ​ຊ້າງ ມິ​ເນ​ໂຣນ ລີມີ​ເຕັດ (ລຊມລ) ໄດ້​ມອບວັດ- ຖຸ-ບູ-ຮານ​ 7.800 ກວ່າລາຍການ ໃຫ້​ລັດຖະບານ​ລາວ ຊຶ່ງ​ວັດຖຸ ບູຮານ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ເຮັດ​ດ້ວຍທອງ, ທອງແດງ, ເພັດ​ພອຍ, ເຄື່ອງປັ້ນ -ດິນ-ເຜົາ ແລະ ໄມ້ ໂດຍ​ລ້ວນ​ແຕ່​ໄດ້​ຄົ້ນ​ພົບ​ຢູ່​ບໍ-ລິ-ເວນບໍ່​ຄຳ​-​ທອງ​ເຊ​ໂປນຂອງ​ບໍລິສັດ  ຊຶ່ງ​ເປັນຜົນ- ງານ​ທີ່​ພົ້ນ​ເດັ່ນ​ຈາກ​ການ​ສະ ໜັບ-ສະ-ໜູນ​ເປັນ​ໜຶ່ງ​ທົດ​ສະ​ວັດ​ຂອງບໍ​ລິ​ສັດໃຫ້​ລັດຖະບານ​ລາວ ​ໃນ​ການ​ສຶກສາ​ຄົ້ນຄວ້າ​ບູຮານ​ຄະດີ ແລະ ການ​ອະນຸລັກ​ມໍລະດົກ​ທາງ​ວັດທະນະ​ທຳ.

   ພິ-ທີ​ມອບ​-​ຮັບໄດ້​ຈັດ​ຂຶ້ນ ເມື່ອ​ວັນ​ທີ 24 ກັນຍາ​ນີ້ ທີ່​ນະຄອນຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ. ຕາງໜ້າບໍລິສັດ ມອບ​ໂດຍທ່ານ ສະໝານ ອະ​ເນ​ການ ຜູ້ອຳນວຍການ​ໃຫຍ່ບໍລິສັດ ລຊມລ ແລະ ຮັບ​ໂດຍ ທ່ານ​ນາງ ວັນເພັງ ແກ້ວ​ປັນຍາ  ຜູ້ອຳນວຍການ​ຫໍ​ພິ​ພິ​ທະ​ພັນ​ແຫ່ງ​ຊາດ; ທ່ານ ນາລາ​ທິ​ເວດ ອຳ​ມະ​ລາ​ທິ​ທາດາ  ຜູ້ອຳນວຍການ​ຫໍ​ພິ​ພິ​ທະ​ພັນ ແຂວງ​ສະຫວັນ​ນະ​ເຂດ ແລະ ທ່ານນາງ ຕຸ້ຍ​ທອງ ແກ້ວ​ວົງສາ  ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງການ​ຖະ ແຫຼງ​ຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ທ່ອງ-ທ່ຽວ ເມືອງ​ວິລະບູລີ ໂດຍ​ໃຫ້​ກຽດ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​​ເປັນ​ສັກຂີພິ ຍານຂອງທ່ານ ບົວ​ເງິນ ຊາ​ພູວົງ   ຮອງ​ລັດຖະມົນຕີ ກະຊວງຖະແຫຼງ​ຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວ; ທ່ານ ຄຳ​ພູນ ຕຸ​ໄພທູນ  ຮອງ​ເຈົ້າແຂວງ​ສະຫວັນ​ນະ​ເຂດ.

   ວັດ-ຖຸ-ບູ-ຮານ​ດັ່ງ-ກ່າວ​ທີ່​ມາ​ມອບ​ໃນ​ຄັ້ງ​ນີ້​ແມ່ນ​ຈະ​ໄດ້​ນຳ ໄປ​ວາງ-ສະ-ແດງ ຢູ່ຫໍ-ພິ-ພິ-ທະ-ພັນ​ແຫ່ງ​ຊາດ 828 ລາຍ-ການ, ຫໍ-ພິ- ພິ-ທະ-ພັນ​ແຂວງ​ສະ-ຫວັນນະ​ ເຂດ 409 ລາຍ-ການ ແລະ ຫໍ​ວັດ-ທະ-ນະ-ທຳ ​ເມືອງ​ວິ-ລະ​ບູ​ລີ 6.644 ລາຍ-ການ. ທ່ານ ບົວເງິນ ຊາ​ພູ​ວົງ ກ່າວ​ວ່າ: ຕະ-ຫຼອດໄລ- ຍະ​ຂອງ​ການຈັດຕັ້ງປະ-ຕິບັດ​ ສັນ-ຍາ​ຮ່ວມ​ມື MOU ໄດ້ກາຍ ເປັນ​ຜົນ-ງານ​ອັນ​ດີ-ເດັ່ນ ຊຶ່ງ​ເປັນ​ຜົນ-ສຳ-ເລັດ​ທີ່​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ຢາດ​ນ້ຳ​ເຫື່ອ​ທັງ​ແຮງ​ກາຍ ແລະ ໃຈ ເປັນ-ຄວາມ​ຮັບ ຜິດຊອບຢ່າງ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ການແບບ​ມີສ່ວນຮ່ວມ ​ຂອງ​ບັນ-ດາ​ພະນັກ-ງານ ແລະ ທຸກພາກ-ສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ນອກ-ຈາກ​ການ​ໄດ້​ມາເຄື່ອງວັດ- ຖຸ-ບູ-ຮານ ​ໂດຍ​ຜ່ານ​ຂະບວນ​ການ​ຕ່າງໆ​ທາງ​ວິ-ຊາການ, ຄວາມ​ຖືກ-ຕ້ອງຕາມລະ-ບຽບ ກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການ​ຂອງທາງ ລຊມລ ແລ້ວ ພວກ​ເຮົາ​ກໍ​ຍັງ​ໄດ້​ບັນ-ດາ​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ສຳ ຄັນ​ທາງ​ດ້ານ​ປະ-ຫວັດ​ສາດ-​ວັດທະ-ນະ-ທຳ​ຢ່າງ​ມີ​ວິ-ທະ-ຍາ -ສາດ​ທີ່​ໄດ້​ສະ-ທ້ອນ​ໃຫ້​ເຫັນ​ຮູບ​ກາ​ນປົກ​ຄ​ອງທາງດ້ານ​ການ​ເມືອງ​-​ເສດ​ຖະ​ກິດ​-​ສັງ-ຄົມ ໂດຍ​ສະ-ເພາະ​ແມ່ນ​ທາງ​ດ້ານ​ອຸດ-ສາ-ຫະກຳ ແລະ ການ​ຄ້າ​ໃນ​ສະ-ໄໝ​ບູ-ຮານ  ຊຶ່ງ​ບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ມີ​ຊື່​ສຽງ​ໃນ​ລະ-ດັບ​ທ້ອງ-ຖິ່ນ ຫຼື ລະ-ດັບ​ຊາດ​ເທົ່າ​ນັ້ນ  ແຕ່​ຫາກ​ຍັງ​ມີ​ຊື່​ສຽງ​ໃນ​ລະ-ດັບ​ພາກ​ພື້ນ​ອີກ​ດ້ວຍນັບ​ຕັ້ງ-ແຕ່​ປີ 2008 ເປັນ-ຕົ້ນ​ມາ, ບໍ-ລິ-ສັດ ລຊມລ ໄດ້​ລົງ-ທຶນ​ຫຼາຍ​ກວ່າ 1,3 ລ້ານ​ໂດ​ລາ ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ສະ-ໜັບສະ ໜູນການ​ອະນຸ-ລັກ​ປະ-ຫວັດສາດ​ລາວ ແລະ ມໍ-ລະດົກ​ທາງ​ວັດ ທະ-ນະ-ທຳ 3.000 ກວ່າປີ  ຜ່ານ​ການ​ຮ່ວມ​ມື​ດ້ານ​ການ​ຄົ້ນ-ຄວ້າ​ບູ-ຮານ​ຄະ ດີກັບກົມ​ມໍ-ລະ-ດົກ​ຂອງກະ-ຊວງ​ຖະ-ແຫຼງ​ຂ່າວ, ວັດ- ທະນະ-ທຳ ແລະ -ທ່ອງ-ທ່ຽວ; ມະ-ຫາວິທະ ຍາ-ໄລ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ລາວ ແລະ ມະ ຫາ-ວິ-ທະ-ຍາ-ໄລ​ເຈ​ມຄຸກຂອງ ອົສ​ຕຣາ​ລີ. ການ​ຮ່ວມ​ມື​ດັ່ງກ່າວ ແມ່ນ​ການ​ສະ ໜັບສະ-ໜູນ​ວຽກ​ງານ​ພາກ​ສະ ໜາມທີ່​ເປັນ​ການ​ເຕົ້າ-ໂຮມ​ການ​ຮ່ວມ​ມື​ທີ່​ມີ​ລັກສະ-ນະ​ພິເສດ​ໃນ​ລະ ດັບຊຸມ​ຊົນ​ທ້ອງ-ຖິ່ນ, ປະ ເທດ ແລະ ສາ​ກົນ. ອາ-ສາ​ສະ ໝັກ ຈາກນະ-ຄອນ-ຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ, ປະ ຊາ-ຊົນ​ທ້ອງ-ຖິ່ນ, ນັກ​ສຶກ-ສາ​ຈາກ ອົ​ສຕຣາ​ລີ ແລະ ນັກ​ສຶກສາ​ລາວ, ນັກ​ບູ-ຮານ​ຄະ-ດີ ແລະ ເຈົ້າ​ໜ້າ-ທີ່​ຈາກ​ກົມ​ມໍ-ລະດົກທີ່​ມາ​ປະ-ຈຳ​ຢູ່ ບໍ່​ຄຳ​-​ທອງ​ເຊ​ໂປນ ໄດ້​ຮ່ວມ​ມື​ກັນ​ຢ່າງ​ໃກ້-ຊິດ ໃນ​ວຽກ​ງານ​ຄົ້ນ-ຄວ້າ​ຕ່າງໆ. ໃນ​ໄລ-ຍະ​ຜ່ານ​ມາ ແມ່ນ​ໄດ້​ມີ​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ວັດ-ຖຸ​ບູ​ຮາ​ນສຳຄັນ​ຫຼາຍ​ອັນຢູ່ບໍ່​ຄຳ​-​ທອງ​ເຊ​ໂປນ ໃນ​ເມືອງ​ວິ-ລະ​ບູ​ລີ ແຂວງ​ສະ-ຫວັນ​ນະ​ເຂດ. ໃນເດືອນມີ-ນາ 2018, ທີ​ມ​ງານ​ນັກ​ບູ-ຮານ​ຄະ-ດີໄດ້​ຄົ້ນ​ພົບ​ຫຼັກ​ຖານໄມ້​ຄ້ຳ​-​ຫຼຸມ​ບໍ່​ແຮ່​ບູ-ຮານຫຼາຍ​ກວ່າ 200 ບໍ່ທີ່​ມີ​ອາ-ຍຸ​ກວ່າ 3.000 ປີ​ກ່ອນ. ຈາກ​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ນີ້​ເຮັດ​ໃຫ້ເມືອງ​ວິ-ລະ​ບູ​ລີ ເປັນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ເຂດ​ທີ່​ມີ​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ຮ່ອງ-ຮອຍ​ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ແຮ່ ແລະ ໂລ-ຫະ​ກິດ​ໃນຂົງ- ເຂດ​ພາກ​ພື້ນ​ອາ-ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້​ຍຸກ​ກ່ອນ​ປະ-ຫວັດ​ສາດ. ພວກ​ເຮົາ​ເຊື່ອ​ວ່າ-ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​-​ປຸງ​ແຕ່ງ​ແຮ່​ບູ-ຮານ​ໃນ​ຂົງ-ເຂດ ບໍ່​ຄຳ​-​ທອງ​ເຊ​ໂປ​ນ​ນີ້​ໄດ້​ສືບ-ຕໍ່​ມາ​ເຖິງ​ປະ-ມານ 1.300 ປີ​ກ່ອນ (ປະ-ມານ ຄສ 700) ຊຶ່ງ​ເປັນ​ໄລ-ຍະ​ທີ່ຜູ້​ຄົນ​ໄດ້​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ແຮ່​ທອງ​ທີ່​ອຸ-ດົມ-ສົມ-ບູນຢູ່​ເຂດ​ທີ່​ຮູ້​ກັນ​ວ່າ ‘‘ເປີ້ນ​ເບົ້າ​ຫຼໍ່’’ ແລະ ‘‘ທົ່ງ​ນາ​ເງືອກ’’ ແລ້ວ​ໄດ້​ນຳໄປ​ ປຸງ​ແຕ່ງ ແລະ ແລກ​ປ່ຽນ. ການ ສັນ-ນິ-ຖານ​ນີ້ ແມ່ນ​ມາ​ຈາກກາກ ​ບອນ​ທີ່​ພົບ​ໃນ​ຝາ​ກະ-ແຕະ​ໄມ້ ໄຜ່​ຈາກ​ຫຼຸມ​ບໍ່​ແຮ່​ບູ-ຮານ​ໃນ​ຕະ​ກອນ​ຕົມ​ທີ່-ຢູ່​ເລິກ​ໄປ​ຈາກ​ໜ້າ ດິນ​ລະ-ຫວ່າງ 10 ຫາ 40 ແມັດ. ວັດ-ຖຸ-ບູ-ຮານ​ອື່ນໆ​ທີ່​ຄົ້ນ​ຄົບລວມ​ມີອຸ-ປະ-ກອນ​ນຳ​ໃຊ້ໃນ​ ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນແຮ່ເຊັ່ນ: ຂັ້ນ-ໄດ​ທີ່​ເຮັດ​ດ້ວຍ​ໄມ້ ແລະ ລູກ​ລອກ, ໄມ້​ຄ້ຳ, ກະ- ຕ່າ​ໄມ້-ໄຜ່ ແລະ ເຊືອກ; ຄ້ອງ​ບ້າງ​ທອງ​ສຳ-ລິດ​ຈາກ​ຍຸກ​ທອງ ຊຶ່ງ​ວາງສະ-ແດງ​ໄວ້​ຢູ່​ທີ່ຫໍ-ພິ-ພິ ທະ-ພັນ​ແຫ່ງ​ຊາດ; ກ້ອນ​ທອງ, ເຄື່ອງ​ປັ້ນ-ດິນ-ເຜົາ, ກະ-ດິງ​ທອງ​ສຳລິດ, ເຄື່ອງ​ປະ ດັບ, ເຄື່ອງໃຊ້​ໃນ​ພິ-ທີ-ກຳ ແລະ ວັດ-ຖຸ​ອື່ນໆ ຊຶ່ງ ຊີ້​ໃຫ້​ເຫັນ​ວ່າ ປະ-ເທດ​ລາວ ​ໃນ​ອະ-ດີດເປັນ​ສະຖານ-ທີ່​ສຳ-ຄັນ​ ໃນ​ປະ-ຫວັດ-ສາດ​ ໃນ​ຂົງ-ເຂດ​ພາກ​ພື້ນ​ນີ້.

   ທ່ານ  ສະ-ໝານ  ອະ​ເນ​ການ ກ່າວ​ວ່າ:  “ໃນ​ຂະ-ນະ​ທີ່​ງານ​ມອບ​-​ຮັບ​ວັດ-ຖຸ-ບູ-ຮານ​ຄັ້ງ​ນີ້ ເປັນ​ນິ-ມິດ​ໝາຍ​ທີ່​ສຳ-ຄັນ​ຂອງ​ການ​ຮ່ວມ​ມື​ດ້ານ​ການ​ອະ-ນຸ-ລັກ ປະ-ຫວັດ-ສາດ ແລະ ມໍ-ລະດົກ​ ວັດທະ-ນະ-ທຳ, ແຕ່​ກໍ​ບໍ່​ໄດ້​ໝາຍ- ວ່າ​ຈະ​ເປັນ​ຈຸດ​ຈົບ​ຂອງ​ການ​ຮ່ວມ​ມື. ລຊມລ ໝາຍ​ໝັ້ນຈະ​ສືບ-ຕໍ່​ໃຫ້-ການສະ-ໜັບ-ສະໜູນ ແລະ ເຮັດ​ວຽກ​ຢ່າງ​ໃກ້-ຊິດ​​ຄຽງ​ບ່າ​ຄຽງ​ໄຫຼ່ກັບ​ຄູ່​ຮ່ວມ​ງານ​ພາກ​ລັດ-ຖະ-ບານ​ຂອງ​ພວກ​ເຮົາ ສືບ-ຕໍ່​ໄປ​ອີກ​ຢ່າງ​ຕ່ຳ 10 ປີ ຈົນ​ກວ່າ ບໍ່​ແຮ່​ຈະ​ປິດ​ລົງ.” ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ບໍ່​ແຮ່ເປັນ​ປັດ-ໄຈ​ສຳ-ຄັນ​ໃນ​ການ​ພັດ-ທະ-ນາ​ພົນ-ລະ-ເມືອງ ແລະ ສັງ-ຄົມ ມາ​ແຕ່​ປະ-ຫວັດ​ສາດ. ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນຍັງ​ຈະ​ດຳ ເນີນ​ຕໍ່​ໄປ ແລະ ພວກ​ເຮົາ​ຫວັງ​ວ່າ ຈະ​ໄດ້​ເຜີຍ -ແຜ່​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ອັນ​ໜ້າ​ຕື່ນ-ເຕັ້ນ​ກວ່າ​ເກົ່າກ່ຽວ​ກັບວັດ-ທະ-ນະ-ທຳ ແລະ ປະ ຫວັດ-ສາດ​ລາວ.
   (ຂ່າວ: ສຳ​ນານ)