ຊີວະປະຫວັດ ສົມເດັດ ອັກຄະມະຫາ ເສນາບໍດີ ເຕໂຈ ຮຸນແຊນ


...

05.12.2018 10:38     

   ເກີດເມື່ອວັນທີ: 05 ສິງຫາ 1952 (ວັນເກີດແຈ້ງໃນໜັງສືທາງການ 04 ເມສາ 1951) ບ່ອນເກີດ:ບ້ານ ພາມກໍຊາ, ເມືອງ ຊະຕຶງຕຣັງ,ແຂວງກຳປົງຈາມ ຄອບຄົວ: ສົມຣົດ ແລະ ມີລູກ 06 ຄົນ ຫຼັງຈາກສຳເລັດການສຶກສາຊັ້ນປະຖົມ ທີ່ ໂຮງຮຽນປະຖົມທ້ອງຖິ່ນ, ໃນປີ 1965 ສົມເດັດ ຮຸນແຊນ ໄດ້ເຂົ້າມາໃນ ນະຄອນຫຼວງພະນົມເປັນ ເພື່ອຮຽນສຶກສາຕໍ່ໃນຊັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົ້ນ ທີ່ ໂຮງຮຽນ ລີເຊອິນດຣາ ເດວີ (LyceeIndra Devi). ທ່ານໄດ້ອາໄສຢູ່ ວັດ ເນຍກາວອນ (Neakavoan). ໃນປີ 1970, ກຳປູເຈຍ ໄດ້ເກີດສົງຄາມ, ເພື່ອຕອບສະໜອງຄຳຮ້ອງຂໍຂອງ ເຈົ້າຊາຍ ສີຫານຸກ ທີ່ມີຕໍ່ປະຊາຊົນກຳປູເຈຍ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມຕໍ່ສູ້ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນ, ທ່ານໄດ້ເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວໃນຂະບວນການຕໍ່ສູ້ເພື່ອປົດປ່ອຍປະເທດຊາດແຕ່ອາຍຸ 18 ປີ, ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ປະເທດກຳປູເຈຍໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນວັນທີ 17 ເດືອນເມສາ 1975.
ກ່ອນວັນທີ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະ ນະ, ໃນວັນທີ 16 ເມສາ 1975 ສົມເດັດ ຮຸນແຊນ ໄດ້ຖືກບາດເຈັບທີ່ຕາຊ້າຍ. ໂດຍໄດ້ຮັບການປິ່ນປົວເປັນເວລາຫຼາຍເດືອນ, ໃນວັນທີ 05 ມັງກອນ 1976, ທ່ານໄດ້ແຕ່ງງານກັບ ທ່ານ ນາງ Bun Rany ໂດຍໄດ້ມີລູກນຳກັນ 06 ຄົນ: 1. Hun Komsot (10 ພະຈິກ 1976 - ເສຍຊີວິດ), 2.Hun Manet(20 ຕຸລາ 1977), 3.Hun Mana(15 ກັນຍາ 1980), 4.Hun Manit(17 ຕຸລາ 1981), 5.Hun Mani (27 ພະຈິກ 1982), ແລະ 6.Hun Mali (30 ກັນຍາ 1983).
ປະຫວັດການເຮັດວຽກທາງດ້ານການເມືອງ :
ປີ 1977 ເປັນຜູ້ນຳໃນຂະບວນການປົດປ່ອຍລະບອບ Pol Pot (ລະບອບດັບສູນເຊື້ອຊາດ)
ປີ 1978 ເປັນສະມາຊິກ ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງແນວໂຮມປົດປ່ອຍກຳ ປູເຈຍ ແຫ່ງຊາດ, ທີ່ໄດ້ຮັບການຮ່ວມມືກັບກອງກຳລັງຮັກ ຊາດອື່ນໆ ແລະໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຂອງກອງກຳລັງອາສາສະໝັກຫວຽດນາມ
ວັນທີ 07 ມັງກອນ 1979 ໄດ້ນຳພາແນວໂຮມປົດປ່ອຍກຳປູເຈຍ ແຫ່ງຊາດ ເພື່ອຊ່ວຍກຳປູເຈຍ ແລະ ປະຊາຊົນ ຈາກລະບອບດັບສູນເຊື້ອຊາດ.
ປີ 1979-1993 ໄດ້ດຳລົງຕ່ຳແໜ່ງຫຼາກຫຼາຍໃນລະບົບການບໍລິຫານຂອງກຳປູເຈຍ
ໃນປີ 1979 ໄດ້ດໍາລົງຕໍາແໜ່ງເປັນ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ປີ 1981-1985 ໄດ້ດຳ ລົງຕໍາແໜ່ງເປັນ ຮອງນາຍົກ ລັດຖະມົນຕີແລະ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການຕ່າງປະເທດ.
ປີ 1985-1991 ໄດ້ດຳ ລົງຕໍາແໜ່ງເປັນນາຍົກລັດ ຖະມົນຕີ ແລະ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການຕ່າງປະ ເທດ. ສົມເດັດ ຮຸນ ແຊນ ໄດ້ປະສົບຜົນສຳເລັດຢ່າງພົ້ນເດັ່ນ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ການສ້າງພື້ນຖານຂອງການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດສັນຕິພາບ, ການໄກ່ເກ່ຍລະດັບຊາດ, ແລະ ການພັດທະນາ ກຳປູເຈຍ. ຜ່ານຄວາມຕັ້ງໃຈໃນການປະກອບສ່ວນດັ່ງກ່າວ, ສົມເດັດ ຮຸນແຊນ ໄດ້ພິສູດໃຫ້ເຫັນເຖິງສະຖາປັດຕິຍະກຳທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ຂອງ ຂໍ້ຕົກລົງສັນຕິພາບ ປາຣີ ຂອງ ກຳປູເຈຍ.
ປີ 1993-1998 ໄດ້ບໍລິຫານປະເທດກຳປູເຈຍໃນຖານະຜູ້ນຳຮ່ວມແລະ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຜູ້ທີ່ສອງແຫ່ງ ລັດຖະບານປະສົມຄັ້ງທຳອິດ, ໃນການເລືອກເມື່ອປີ 1993. ໃນຕຳແໜ່ງດັ່ງກ່າວ, ສົມເດັດ ມີຄວາມຕັ້ງໃຈທີ່ແທ້ຈິງໃນການປະຕິບັດຂໍ້ຕົກລົງສັນຕິພາບ ປາຣີ. ການປະສົບຜົນສຳເລັດຂອງ ສົມເດັດ ໃນໄລຍະນີ້ລວມມີການປັບປຸງໂຄງລ່າງການພັດທະນາເສັ້ນທາງຊົນນະບົດ, ໂຮງຮຽນ, ບ່ອນຈ່າຍຢາ ແລະ ສູນຮັກສາສຸຂະພາບ, ແລະ ນ້ຳສະອາດ, ໃນໄລຍະທີ່ປະຕິບັດ ນະໂຍບາຍ ຊະນະ-ຊະນະ (Win-Win Policy) ນີ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ກຳລັງຂະເໝນແດງສິ້ນສຸດລົງ ແລະ ມີການທ້ອນໂຮມ ກຳປູເຈຍ.
ປີ 1998 ໄດ້ນຳພາເອົາໄຊຊະນະມາສູ່ ພັກປະຊາຊົນກຳປູເຈຍ, ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ ສົມເດັດ ຮຸນແຊນ ເປັນຮອງປະທານພັກ, ໄດ້ດຳລົງຕໍາແໜ່ງນາ ຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ຣາຊະອານະຈັກກຳປູເຈຍ, ເປັນຜູ້ນຳລັດຖະບານປະສົມ ຄັ້ງທີ່ສອງ ຂອງ ສອງພັກການເມືອງຫຼັກ (ພັກ CPP ແລະ ພັກ FUNCINPEC), ພາຍໃຕ້ການບໍລິຫານປະເທດ ສົມເດັດ ໄດ້ນຳພາປະເທດກຳປູເຈຍເຂົ້າເປັນສະມາຊິກ ອາຊຽນ.
ເດືອນ ກໍລະກົດ 2003 ສົມເດັດ ຮຸນແຊນ ເປັນຜູ້ລົງສະໝັກໃນການເລືອກຕັ້ງເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແລະ ໄດ້ນຳພາໃຫ້ພັກ CPP ຊະນະການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ.
ວັນທີ 15 ກໍລະກົດ 2004, ສະພາແຫ່ງຊາດ ກຳປູເຈຍ ໄດ້ເລືອກໃຫ້ດຳລົງຕໍາແໜ່ງ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໃນສະໄໝທີ 3 ຂອງ ລັດຖະບານປະສົມ ລະຫວ່າງ ພັກປະຊາຊົນກຳປູເຈຍແລະ ພັກ FUNCINPEC
ວັນທີ 16 ກໍລະກົດ 2004, ໄດ້ຖະແຫຼງ ກ່ຽວກັບ "ຍຸດທະສາດນະໂຍບາຍສີ່ຫຼ່ຽມ" (Rectangular Strategy) ເພື່ອການຂະຫຍາຍຕົວ, ການແຈ້ງງານ, ຄວາມສະເໝີ ພາບ ແລະ ປະສິດຕິພາບ ເພີ່ມຕື່ມໃນ ຍຸດທະສາດນະໂຍບາຍສາມຫຼ່ຽມ ໃນວາລະທີ່ຜ່ານມາ.
ວັນທີ 23 ພະຈິກ 2005, ພັກປະຊາຊົນກຳປູເຈຍ ໄດ້ອອກມະຕິແຕ່ງຕັ້ງຢ່າງເປັນເອກະສັນໃຫ້ ຮອງປະທານພັກ ສົມເດັດ ຮຸນແຊນ ເປັນຜູ້ລົງສະໝັກຕຳແໜ່ງ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສະໄໝທີ 4 ຂອງ ສະພາແຫ່ງຊາດ.
ວັນທີ 25 ກັນຍາ 2008, ໄດ້ຖືກຄັດເລືອກເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ອີກຄັ້ງ ແລະເປັນສະໄໝທີ 4 ຂອງການດຳ ລົງຕຳແໜ່ງ (2008-2013), ດ້ວຍຄະແນນ 90 ສຽງ ໃນ 123 ບ່ອນນັ່ງ ຂອງ ສະພາແຫ່ງຊາດ.
ວັນທີ 23 ກັນຍາ 2013, ໄດ້ຖືກຄັດເລືອກເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີອີກຄັ້ງແລະ ເປັນສະໄໝທີ 5 ຂອງການດຳລົງຕ່ຳແໜ່ງ (2013-2018), ດ້ວຍຄະແນນ 68 ສຽງ ໃນ 123 ບ່ອນນັ່ງ ຂອງ ສະພາແຫ່ງຊາດ.
ວັນທີ 20 ມິຖຸນາ 2015, ໄດ້ຖືກເລືອກໂດຍບັດເລືອກຕັ້ງລັບ ຈາກພັກປະຊາຊົນກຳປູເຈຍ ໃຫ້ເປັນປະທານພັກ.
ວັນທີ 15 ສິງຫາ 2018 ພັກປະຊາຊົນກຳປູເຈຍ ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະໃນການເລືອກຕັ້ງດ້ວຍຄະແນນສຽງເຕັມ 125 ບ່ອນນັ່ງ ຂອງ ສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ສືບຕໍ່ບໍລິຫານປະເທດອີກຄັ້ງ ເປັນສະໄໝທີ 6 (2018-2023).
ວັນທີ 17 ສິງຫາ 2018 ໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງຈາກ ສົມເດັດ PreahBoromneatNorodomSihamoni, ເຈົ້າຊີວິດ ແຫ່ງ ຣາຊະອານາຈັກ ກຳປູເຈຍ ໃຫ້ເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຕ່ງຕັ້ງ ແລະ ຈັດຕັ້ງຄະນະລັດຖະບານ.
ວັນທີ 21 ສິງຫາ 2018 ໄດ້ລິເລີ່ມ ແລະ ດຳເນີນການສ້າງຕັ້ງ "ສະພາທີ່ປຶກສາສູງສຸດ" ເພື່ອເປັນຫຼັກແຫຼ່ງແຫ່ງຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວຢ່າງແທ້ຈິງໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງປະຊາທິປະໄຕ.
ວັນທີ 09 ກັນຍາ 2018 ໃນກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະເລີກຂອງ ສະພາແຫ່ງຊາດ ສະໄໝທີ 6, ໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ຣາຊະອານາຈັກ ກຳປູເຈຍ.
ປະຫວັດການສຶກສາ:
ຈົບປະລິນຍາຕີ ທາງດ້ານການເມືອງຈາກສະຖາບັນ Cambodian Tertiary Education
1991 ຈົບປະລິນຍາເອກ ທາງດ້ານລັດຖະສາດ ຈາກ ສະຖາບັນການເມືອງແຫ່ງຊາດ ຢູ່ ຮ່າໂນ້ຍ
1995 ໄດ້ຮັບປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກ ທາງດ້ານການເມືອງ ຈາກ ມະຫາ ວິທະຍາໄລ Southern California University
1996 ໄດ້ຮັບປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກ ທາງດ້ານກົດໝາຍ ຈາກວິທະຍາໄລ IOWA Wesleyan College
ລາງວັນໄດ້ຮັບການຍ້ອງຍໍ ແລະ ໄດ້ມີການເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆ :
ວັນທີ 02 ທັນວາ 1996 ໄດ້ຮັບລາງວັນ World Peace Award
ວັນທີ 10 ເມສາ 2001 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກ ທາງດ້ານລັດຖະສາດ ຈາກ ມະຫາວິທະຍາໄລDankook University, ສ.ເກົາຫລີ
ວັນທີ 15 ພະຈິກ 2001 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກ ທາງດ້ານລັດຖະສາດ ຈາກ ມະຫາວິທະຍາໄລ the University of Ramkhamhaeng, ໄທ
ວັນທີ 22 ທັນວາ 2001 ລາງວັນ Lifting up the world with a oneness-heart Award ຈາກ Sri Chinmoy of the International Peace Center.
ວັນທີ 06 ສິງຫາ 2002 ລາງວັນ ຫຼຽນກາມິດຕະພາບ ຈາກສະຖາບັນວິທະຍາສາດທຳມະຊາດ, ສະຫະພັນ ຣັດເຊຍ
ວັນທີ 04 ກັນຍາ 2002 ລາງວັນ ASEAN Distinguished Honorary Fellow Member ຈາກ the Committee of ASEAN Engineering Federation.
ວັນທີ 10 ເມສາ 2004 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກປັດຊະຍາທາງດ້ານລັດຖະສາດ ຈາກ ມະຫາວິທະຍາໄລ the Irish International University of the European Union
ວັນທີ 09 ກໍລະກົດ 2004 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກຈາກຜົນສຳເລັດການບັນລຸການພັດທະນາກຳປູເຈຍ ຈາກ ມະຫາວິທະຍາໄລກຳປູເຈຍ (the university of Cambodia).
ວັນທີ 15 ກັນຍາ 2004 ໄດ້ເຂົ້າເປັນສະມາຊິກຂອງຄະນະສະມາຄົມກົດໝາຍແຫ່ງກຳປູເຈຍ.
ວັນທີ 06 ກັນຍາ 2005 ລາງວັນ the U Thant Peace Award ຈາກ Sri Chinmoy of the International Peace Center.
ວັນທີ 21 ມີນາ 2006 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກປັດຊະຍາທາງດ້ານລັດຖະສາດຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ the Soon Chun Hyang University, ສ. ເກົາຫລີ
ວັນທີ 28 ມິຖຸນາ 2006 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກປັດຊະຍາທາງດ້ານການສຶກສາຈາກມະຫາວິທະຍາໄລBansomdejchaoprayaRajabhat University, ໄທ
ວັນທີ 29 ມັງກອນ 2007 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກດ້ານການສຶກສາ ຈາກ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ການຝຶກອົບຮົມ ສສ ຫວຽດນາມ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ the Hanoi National University of Education, ຫວຽດນາມ
ວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 2007 ລາງວັນ Chartered Diplomat ຈາກ the Association of Certified Commercial Diplomats, ອັງກິດ
ວັນທີ 21 ກັນຍາ 2007 ລາງວັນ Honorary Fellowship of Companion of Commercial Diplomacy, ຈາກ the Association of Certified Commercial Diplomats, ອັງກິດ
ວັນທີ 12 ຕຸລາ 2007 ລາງວັນຜູ້ນຳການພັດທະນາຮອບດ້ານຂອງກຳປູເຈຍ, ຈາກ King NorodomSihamoni, ກຳປູເຈຍ
ວັນທີ 07 ມັງກອນ 2008 ໄດ້ຮັບນາມມະຍົດໃຫ້ເປັນ Senator for Life, and Ambassador at Large to the World of Presidency ໂດຍ the International Parliamentary for Safety and Peace (IPSP) ແລະ ຈາກ the Universidad Empresarial de Costa Rica ແມ່ນໄດ້ຮັບນາມມະຍົດເປັນ Honorable Professor of Diplomatic and International Relations.
ວັນທີ 25 ພະຈິກ 2008 ລາງວັນຫຼຽນຄຳແຫ່ງຊາດຈາກ ພະນະທ່ານ ຈູມມາລີ ໄຊຍະສອນ, ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ
ວັນທີ 07 ມັງກອນ 2009 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກທາງດ້ານເສດຖະກິດ ຈາກ ມະຫາວິທະຍາໄລWoosuk University, ສ.ເກົາຫລີ
ວັນທີ 03 ມີຖຸນາ 2009 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກທາງດ້ານລັດຖະສາດ ຈາກ ມະຫາວິທະຍາໄລ Korea University, ສ.ເກົາຫລີ
ວັນທີ 21 ທັນວາ 2009 ລາງວັນຜູ້ນຳການພັດທະນາຮອບດ້ານຂອງກຳປູເຈຍ, ຈາກ King NorodomSihamoni, ກຳປູເຈຍ.
ວັນທີ 03 ເມສາ 2010 ໄດ້ຮັບກຽດເປັນປະທານກິດຕິມະສັກຂອງ the Royal Academy of Cambodia, ກຳປູເຈຍ.
ວັນທີ 09 ກັນຍາ 2015 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກໃນການເປັນຜູ້ນຳແຫ່ງການປ່ຽນແປງ (Tramsformatiomal Leadership) ຈາກ Limkokwing University of Creative Technology, ມາເລເຊຍ.
ວັນທີ 15 ຕຸລາ 2015 ປະລິນຍາເອກກິດຕິມະສັກທາງດ້ານວັນນະຄະດີ ຈາກ Guangxi University, ສປ ຈີນ.
ວັນທີ 29 ມີນາ 2016 ໄດ້ຮັບລາງວັນ Peace and Development Award ຈາກ the Union Media of ASEAN.
ວັນທີ 22 ມິຖຸນາ 2016 ໄດ້ຮັບນາມມະຍົດໃຫ້ເປັນ Academician Member of Honor ຈາກ the European Tourism Academy.
ວັນທີ 06 ສິງຫາ 2016 ໄດ້ຮັບລາງວັນ The ASEAN Lifetime Achievement Award ຈາກ the Asian Strategy and Leadership Institute (ASLI).
ວັນທີ 25 ມັງກອນ 2017 ໄດ້ຮັບຖ້ວຍລາງວັນ ປະທານ the International Olympic Committee.
ວັນທີ 09 ທັນວາ 2017 ໄດ້ຮັບນາມມະຍົດໃຫ້ເປັນ Global Ambassador for Tourism and Sustainable Development Goals ຈາກ the European Council on Tourism and Trade (ECTT).