ລັດຖະບານລາວ ຊະນະຄະດີ ຫົງສາລິກໄນ


...

     ຄະດີຫົງສາລິກໄນ ທີ່ບໍລິ ສັດໄທ-ລາວລິກໄນຈຳກັດ ຮ້ອງຟ້ອງຄ່າເສຍຫາຍຈາກ ລັດຖະບານລາວຕໍ່ສານມາເລ ເຊຍ ຈຳນວນ 3 ຕື້ໂດລາ, ໃນ ນັ້ນ ເປັນຄ່າເສຍໂອກາດການ ລົງທຶນ, ລວມທັງຄາດຄະເນ ຜົນໄດ້ຮັບຈາກການພັດທະນາ ໂຄງການ ແຕ່ສຸດທ້າຍລັດຖະ ບານລາວກໍຊະນະຄະດີດັ່ງກ່າວ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຈ່າຍຄ່າເສຍຫາຍ ໃຫ້ຜູ້ຮ້ອງຟ້ອງແຕ່ຢ່າງໃດ. ພິທີຖະແຫຼງຂ່າວກ່ຽວກັບ ຄະດີດັ່ງກ່າວ ຢ່າງເປັນທາງ ການໄດ້ມີຂຶ້ນໃນວັນທີ 25 ກັນຍານີ້ ທີ່ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ໂດຍທ່ານ ໄຊປະເສີດ ພົມສຸພາ ຫົວໜ້າ ກົມທຸລະກິດພະລັງງານ ກະ ຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່, ມີພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງເຂົ້າຮ່ວມ. ທ່ານ ໄຊປະເສີດ ພົມສຸ ພາ ກ່າວວ່າ: ຄະດີຫົງສາລິກ ໄນ ແມ່ນຄະດີຟ້ອງຮ້ອງທາງ ການຄ້າ ລະຫວ່າງລັດຖະບານ ສປປ ລາວ ກັບບໍລິສັດໄທ-ລາວ ລິກໄນ ຈຳກັດ (ຜູ້ລົງ ທຶນ) ຊຶ່ງເປັນການລົງທຶນຈາກ ປະເທດໄທ ໂດຍເບື້ອງຕົ້ນລັດ ຖະບານ ໄດ້ເຊັນສັນຍາສຳປະ ທານຖ່ານຫີນລິກໄນ ໃນປີ 1992 ແລະ ສັນຍາພັດທະນາ ໂຮງງານໄຟຟ້າຂະໜາດ 600 ເມກາວັດ ໃນປີ 1994. ຍ້ອນ ເງື່ອນໄຂທີ່ຜູ້ລົງທຶນບໍ່ສາມາດ ພັດທະນາໂຄງການດັ່ງກ່າວ ໄດ້ຕາມສັນຍາ ແລະ ແກ່ຍາວ ໂຄງການມາເປັນເວລາ 12 ປີ, ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ລັດຖະບານເສຍໂອ ກາດໃນການພັດທະນາໂຄງ ການດັ່ງກ່າວອີກຕໍ່ໄປ ລັດຖະ ບານຈຶ່ງແຈ້ງຍົກເລີກສັນຍາ ກັບຜູ້ລົງທຶນກາງປີ 2006. ພາຍຫຼັງໄດ້ຍົກເລີກສັນ ຍາທັງ 2 ສະບັບ ຜູ້ລົງທຶນໄດ້ ດຳເນີນການຟ້ອງຮ້ອງຮຽກຄ່າ ເສຍຫາຍຈາກລັດຖະບານ ໃນມູນຄ່າ 3.000 ລ້ານໂດລາ ສະຫະລັດ ໂດຍນຳໃຊ້ເງື່ອນ ໄຂການຟ້ອງຮ້ອງທີ່ກຳນົດໃນ ສັນຍາພັດທະນາໂຮງງານໄຟ ຟ້າ ທີ່ກຳນົດໃຫ້ມີການຕັ້ງຄະ ນະກຳມະການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດ ແຍ່ງຂຶ້ນ ທີ່ສູນໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດ ແຍ່ງພາກພື້ນ ທີ່ນະຄອນຫຼວງ ກົວລາລຳເປີ ປະເທດມາເລ ເຊຍ. ລັດຖະບານໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ຂະບວນການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດ ແຍ່ງດັ່ງກ່າວຕາມສັນຍາ. ພ້ອມດຽວກັນກໍໄດ້ຕັ້ງຄະນະ ຮັບຜິດຊອບແກ້ໄຂການຟ້ອງ ຮ້ອງຂອງບໍລິສັດໄທ-ລາວລິກ ໄນ ຈຳກັດຂຶ້ນ ໂດຍປະກອບມີ ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການ ລົງທຶນ, ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່, ກະຊວງການຕ່າງ ປະເທດ, ກະຊວງຍຸຕິທຳ, ກະ ຊວງການເງິນ ແລະ ທະນາ ຄານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ເພື່ອ ຮັບຜິດຊອບການແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດ ແຍ່ງດັ່ງກ່າວ. ການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ໃນເບື້ອງຕົ້ນທັງສອງຝ່າຍໄດ້ ຕົກລົງຕັ້ງຄະນະກຳມະການ ໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງທີ່ປະກອບມີ 3 ທ່ານ ໃນປີ 2007 ໂດຍຄະ ນະກຳມະການແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດ ແຍ່ງໄດ້ກຳນົດໃຫ້ສອງຝ່າຍ ສະເໜີເອກະສານຫຼັກຖານ ການຟ້ອງຮຽກຄ່າເສຍຫາຍ ຈາກຜູ້ລົງທຶນ ແລະ ການແກ້ ຟ້ອງຈາກຝ່າຍລັດຖະບານ. ໃນປີ 2009 ຄະນະກຳມະການ ໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງໄດ້ເປີດການ ໄຕ່ສວນທາງດ້ານຫຼັກຖານເອ ກະສານ ແລະ ຄຳໃຫ້ການພະ ຍານຂອງສອງຝ່າຍ, ຫຼັງຈາກ ສິ້ນສຸດການໄຕ່ສວນມາຮອດ ທ້າຍປີ 2009 ຄະນະກຳມະ ການດັ່ງກ່າວ ກໍໄດ້ອອກຄຳຕັດ ສິນ ໂດຍກຳນົດໃຫ້ລັດຖະ ບານທົດແທນຄ່າເສຍຫາຍໃຫ້ ຜູ້ລົງທຶນຈຳນວນ 56,2 ລ້ານ ໂດລາສະຫະລັດ. ຕໍ່ກັບຄຳຕັດ ສິນນັ້ນ ລັດຖະບານ ໄດ້ສະ ແດງຈຸດຢືນຄັດຄ້ານມາແຕ່ ເລີ່ມຕົ້ນຂະບວນການໄກ່ເກ່ຍ ຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ເພາະເປັນການພິ ຈາລະນາທີ່ບໍ່ນອນໃນຂໍ້ມູນ ຄວາມເປັນຈິງ ຊຶ່ງລັດຖະບານ ໄດ້ຊີ້ແຈງຕໍ່ຄະນະກຳມະການ ໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງໃຫ້ເຫັນຢ່າງ ຈິງຈັງຄື: 1. ຄະນະກຳມະການໄກ່ ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ບໍ່ສາມາດລວມ ເອົາສອງສັນຍາສຳປະທານ ມາເປັນຂໍ້ຂັດແຍ່ງດຽວກັນ ເພາະສັນຍາສຳປະທານຖ່ານ ຫີນລິກໄນ ກຳນົດໃຫ້ແກ້ໄຂຂໍ້ ຂັດແຍ່ງຢູ່ຂະບວນການໄກ່ ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງທາງດ້ານເສດ ຖະກິດຢູ່ ສປປ ລາວ, ມີພຽງ ສັນຍາພັດທະນາໂຄງການໄຟ ຟ້າ ທີ່ອະນຸຍາດໃຫ້ດຳເນີນ ການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງຢູ່ສູນ ແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດແຍ່ງສາກົນ ຖ້າຜູ້ ລົງທຶນຕ້ອງຮຽກຮ້ອງຄ່າເສຍ ຫາຍຈາກການລົງທຶນສຳຫຼວດ ຖ່ານຫີນລິກໄນ ກໍຕ້ອງຍື່ນຄຳ ຮ້ອງຕໍ່ຂະບວນການໄກ່ເກ່ຍຢູ່ ສປປ ລາວ ຕາມເງື່ອນໄຂຂອງ ສັນຍາສຳປະທານບໍ່ແຮ່ໄດ້ກຳ ນົດໄວ້. 2. ຜູ້ລົງທຶນ ບໍ່ມີການລົງ ທຶນພັດທະນາຕົວຈິງໃນໂຄງ ການດັ່ງກ່າວ (ບໍ່ມີການຂຸດ ຖ່ານຫີນ ຫຼື ສ້າງໂຮງງານໄຟ ຟ້າ) ຕາມສັນຍາສຳປະທານ. ຈາກເຫດຜົນດັ່ງກ່າວ ລັດ ຖະບານຈຶ່ງຮ້ອງຂໍສານຍຸຕິທຳ ຂອງປະເທດມາເລເຊຍ ເພື່ອຂໍ ຄັດຄ້ານຕໍ່ຄຳຕັດສິນຂອງຄະ ນະກຳມະການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດ ແຍ່ງດັ່ງກ່າວ ການດຳເນີນ ການຄັດຄ້ານດັ່ງກ່າວ ແມ່ນປະ ຕິບັດຕາມເງື່ອນໄຂຂອງກົດ ໝາຍປະເທດມາເລເຊຍ ແລະ ສົນທິສັນຍານິວຢອກ ວ່າດ້ວຍ ການຮັບຮູ້ ແລະ ປະຕິບັດຄຳ ຕັດສິນຂອງຄະນະກຳມະການ ແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດແຍ່ງສາກົນປີ 1958 ທີ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ເຂົ້າ ຮ່ວມເປັນພາຄີໃນປີ 1999 ທີ່ ກຳນົດໃຫ້ຄູ່ກໍລະນີ ຫາກບໍ່ເຫັນ ດີປະຕິບັດຕາມຄຳຕັດສິນຂອງ ຄະນະກຳມະການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ ຂັດແຍ່ງ ແມ່ນສາມາດສະເໜີ ໃຫ້ສານຍຸຕິທຳ ບ່ອນທີ່ດຳເນີນ ການພິຈາລະນາແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດ ແຍ່ງນັ້ນທົບທວນຄືນຕໍ່ຄຳຊີ້ ຂາດດັ່ງກ່າວ ຊຶ່ງໃນກໍລະນີນີ້ ກໍແມ່ນປະເທດມາເລເຊຍ. ໃນການຟ້ອງຮ້ອງທີ່ສານ ປະເທດມາເລເຊຍ ໄດ້ເລີ່ມດຳ ເນີນມາແຕ່ປີ 2011 ຊຶ່ງເບື້ອງ ຕົ້ນລັດຖະບານ ໄດ້ຮ້ອງຂໍໃຫ້ ສານຮັບຄຳຮ້ອງການຂໍຄັດ ຄ້ານຂອງລັດຖະບານ ຊຶ່ງສານ ກໍໄດ້ພິຈາລະນາຮັບຄຳຮ້ອງ ດັ່ງກ່າວ ແລະ ຮອດປີ 2012 ຄະດີຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ຂະບວນການພິ ຈາລະນາຂອງສານຍຸຕິທຳ ໂດຍເລີ່ມຈາກສານຂັ້ນຕົ້ນ ຂອງປະເທດມາເລເຊຍ ໄດ້ພິ ຈາລະນາຄຳຟ້ອງ ແລະ ຄຳແກ້ ຟ້ອງຂອງສອງຝ່າຍ ແລະ ໄດ້ ມີຄຳຕັດສິນວ່າ: ຄະນະກຳມະ ການໄກ່ເກຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງໄດ້ໃຊ້ ສິດເກີນຂອບເຂດທາງກົດ ໝາຍ ທີ່ນຳເອົາຂໍ້ຂັດແຍ່ງຂອງ ສອງສັນຍາມາໂຮມເປັນບັນ ຫາດຽວກັນ ສະນັ້ນ ສານຈຶ່ງໃຫ້ ລົບລ້າງຕັດສິນຂອງຄະນະກຳ ມະການໄກ່ເກ່ຍດັ່ງກ່າວ ແລະ ໃຫ້ເລີ່ມຂະບວນການໄກ່ເກຍ ຂໍ້ຂັດແຍ່ງຄືນໃໝ່ ໃຫ້ຖືກກັບ ເງື່ອນໄຂຂອງສັນຍາທັງສອງ ສະບັບ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຜູ້ລົງທຶນ ໄດ້ສືບຕໍ່ຮ້ອງຟ້ອງເພື່ອຂໍອຸ ທອນຄຳຕັດສິນດັ່ງກ່າວ ໂດຍ ຮ້ອງຟ້ອງຫາສານອຸທອນຂອງ ປະເທດມາເລເຊຍ, ສານອຸທອນ ໄດ້ຮັບຄຳຟ້ອງ ແລະ ດຳເນີນ ການພິຈາລະນາ ແລະ ໄດ້ອອກ ຄຳຕັດສິນໃນປີ 2014 ໂດຍໄດ້ ຢືນຢັນເຫັນດີຕາມຄຳຕັດສິນ ຂອງສານຂັ້ນຕົ້ນ. ຕໍ່ມາຜູ້ລົງ ທຶນຍັງສືບຕໍ່ການຢືນຂໍອຸທອນ ຄຳຕັດສິນຫາສານສູງສຸດຂອງ ປະເທດມາເລເຊຍ ຊຶ່ງສານກໍ ໄດ້ຮັບຄຳຟ້ອງ ແລະ ດຳເນີນ ການພິຈາລະນາໃນປີ 2016, ຈົນມາຮອດເດືອນ 8 ປີ 2017 ສານສູງສຸດດັ່ງກ່າວ ໄດ້ອອກ ຄຳຕັດສິນ ໂດຍປະຕິເສດ ແລະ ໃຫ້ຍົກເລີກຄຳຟ້ອງຂອງຜູ້ລົງ ທຶນການປະຕິເສດດັ່ງກ່າວ ຂອງສານ ໝາຍເຖິງສານສູງ ສຸດເຫັນດີຕາມຄຳຕັດສິນຂອງ ສານຂັ້ນຕົ້ນ ແລະ ສານຂັ້ນອຸ ທອນຂອງປະເທດມາເລເຊຍ ໂດຍສະເພາະຂໍ້ກົດໝາຍຄື: ຄະນະກຳມະການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ ຂັດແຍ່ງ ພິຈາລະນາໂຮມເອົາ ສອງສັນຍາສຳປະທານມາເຂົ້າ ເປັນຂໍ້ຂັດແຍ່ງດຽວກັນ ແລະ ໄດ້ໂຮມມູນຄ່າທົດແທນການ ລົງທຶນຂອງສອງສັນຍາມາ ເປັນມູນຄ່າດຽວກັນ ຊຶ່ງເປັນ ການໃຊ້ສິດທາງດ້ານກົດໝາຍ ທີ່ເກີນເງື່ອນໄຂຂອງສັນຍາສຳ ປະທານທັງ 2 ສະບັບໄດ້ກຳ ນົດໄວ້. ສ່ວນການໃຫ້ເລີ່ມຂະ ບວນການໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ຄືນໃໝ່ ຕາມທີ່ສານຂັ້ນຕົ້ນໄດ້ ຕັດສິນໄວ້ນັ້ນ ສານສູງສຸດແມ່ນ ບໍ່ເຫັນດີໃຫ້ດຳເນີນຂະບວນ ດັ່ງກ່າວອີກ. ຈາກການຕັດສິນ ຂອງສານສູງສຸດຂອງປະເທດ ມາເລເຊຍຄັ້ງນີ້ ແມ່ນຖືວ່າມີ ຄວາມໝາຍສຳຄັນ ແລະ ເປັນ ການດຳເນີນຂະບວນການຍຸຕິ ທຳສຸດທ້າຍແລ້ວ ທີ່ລັດຖະບານ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ຈຶ່ງຖືວ່າລັດຖະ ບານໄດ້ຊະນະຄະດີຕໍ່ການ ຟ້ອງຮ້ອງຂອງຜູ້ລົງທຶນ. ການຕໍ່ສູ້ຂອງລັດຖະບານ ໃນໄລຍະຜ່ານມາແມ່ນມີຈຸດ ຢືນສຳຄັນ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ຄວາມເອົາຈິງເອົາຈັງຕໍ່ການ ປະຕິບັດສັນຍາສຳປະທານ ທີ່ ລັດຖະບານໄດ້ຕົກລົງຮ່ວມກັບ ຜູ້ລົງທຶນ ພ້ອມກັບຈຸດຢືນ ທີ່ ສະແດງໃຫ້ເຫັນການຊຸກຍູ້ສົ່ງ ເສີມການລົງທຶນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເສຍ ໂອກາດໃນການພັດທະນາ ການປະກອບສ່ວນເຂົ້າສູ່ການ ພັດທະນາເສດຖະກິດ ຂອງ ປະເທດໂດຍສະເພາະການ ພັດທະນາຂະແໜງພະລັງ ງານໄຟຟ້າ ຊຶ່ງໃນກໍລະນີໂຄງ ການໄຟຟ້າຫົງສາ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ ເສຍໂອກາດຂອງການພັດທະ ນາ ຫຼັງຈາກທີ່ລັດຖະບານໄດ້ ຍົກເລີກສັນຍາສຳປະທານກັບ ຜູ້ລົງທຶນເກົ່າ ກໍໄດ້ຈັດການ ຄັດເລືອກຜູ້ລົງທຶນທີ່ມີຄວາມ ສາມາດ ແລະ ປະສົບການເຂົ້າ ມາລົງທຶນ ໃນກໍລະນີນີ້ ກໍມີ ຫຼາຍບໍລິສັດສະເໜີຂໍເຂົ້າມາ ລົງທຶນ ໃນທີ່ສຸດບໍລິສັດທີ່ຜ່ານ ການຄັດເລືອກຂອງລັດຖະ ບານແມ່ນບໍລິສັດ ບ້ານປຸມະ ຫາຊົນ ຈຳກັດ ຈາກປະເທດ ໄທ ທີ່ມີປະສົບການພັດທະນາ ໄຟຟ້າຄວາມຮ້ອນດ້ວຍຖ່ານ ຫີນຈາກປະເທດໄທ ແລະ ເປັນ ບໍລິສັດທີ່ມີທຶນຮອນພຽງພໍ ສຳ ລັບການລົງທຶນໃນໂຄງການນີ້. ປັດຈຸບັນໂຄງການໄຟຟ້າ ຄວາມຮ້ອນຫົງສາໄດ້ຮັບການ ພັດທະນາ ແລະ ເລີ່ມການຜະ ລິດໄຟຟ້າເພື່ອຈຳໜ່າຍສູ່ຕະ ຫຼາດພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະ ເທດ ມາແຕ່ປີ 2015 ໃນກຳ ລັງຕິດຕັ້ງ 1.887 ເມກາວັດ ແລະ ມູນຄ່າລົງທຶນ 3.700 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ ຊຶ່ງໂຄງ ການດັ່ງກ່າວໄດ້ປະກອບສ່ວນ ພັດທະນາອັນສຳຄັນໃນດ້ານ ພະລັງງານໄຟຟ້າ ການສ້າງ ລາຍຮັບ ແລະ ການປັບປຸງຊີ ວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບໂຄງການທີ່ເມືອງ ຫົງສາ ແຂວງໄຊຍະບູລີ ໃຫ້ດີ ຂຶ້ນເທື່ອລະກ້າວ.