ທ່ານ ໂຮເຊມາກຕີ ຜູ້ສ້າງພື້ນຖານສູ່ຄວາມເປັນເອກະລາດຂອງກູບາ

(ເນື່ອງ​ໃນ​ໂອກາດ​ວັນ​ເກີດ​ຂອງ​ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ 28/1/1853-28/1/2020)
ຮຽບຮຽງ​: ລຸ້ງ​ດາວ ບຸນ​ມີ

  ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ເກີດ​ເມື່ອ​ວັນ​ທີ 28 ມັງກອນ ປີ 1853 ໃນ​ຄອບຄົວ​ສາມັນ​ຊົນ ຢູ່​ນະຄອນຫຼວງ​ລາ​ຮາ​ວານ ປະເທດ​ກູ​ບາ. ໃນ​ໄລຍະ​ທີ່​ປະຊາຊົນ​ກູ​ບາ ຜູ້​ຮັກຫອມ​ສັນຕິພາບ, ຜູ້​ຮັກ​ຊາດລຸກຂຶ້ນ​ດຳເນີນ​ສົງຄາມ​ປົດ​ປ່ອຍ 3 ໄລຍະ​ຄື: ສົງຄາມ 10 ປີ (1869-1878), ສົງຄາມ​ນ້ອຍ (1878-1880) ແລະ ສົງຄາມ​ຍາດ​ຊີງ​ເອກະລາດ (1895-1898) ແນໃສ່​ໂຄ່ນ​ລົ້ມ​ແອກ​ປົກຄອງ​ອັນ​ປ່າ​ເຖື່ອນ​ທີ່​ແກ່ຍາວ​ມາ​ເປັນ​ເວລາ 4 ສະຕະວັດ ຂອງ​ລັດທິ​ລ່າ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ. ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ກໍ​ໄດ້​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ຕໍ່ສູ້ ໂດຍ​ເອົາ​ປາຍ​ປາກກາ ເປັນ​ອາວຸດ​ໂຈມ​ຕີ​ພວກ​ລ່າ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ ແລະ ລູກແຫຼ້ງ​ຕີນ​ມື​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ.
  ສະໄໝ​ທີ່​ທ່ານ ຍັງ​ເປັນ​ ນັກຮຽນ, ທ່ານໄດ້​ແຕ່ງ​ກາບ ກອນສັນລະເສີນ​ໄຊຊະນະ​ອັນ​ອົງອາດ​ຂອງ​ບັນດາ​ນັກຮົບ​ໃນ​ສົງຄາມ 10 ປີ ທີ່​ໄດ້​ເອກະລາດ ​ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດ. ຍ້ອນ​ການເຄື່ອນ ໄຫວ​ດັ່ງກ່າວ, ທ່ານໄດ້​ຖືກ​ອຳ ນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ພວກ​ລ່າ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ​ຈັບ​ເຂົ້າ​ຄຸກ​ເປັນ​ເວລາ 6 ປີ. ຫຼັງ​ຈາກ​ນັ້ນ, ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກຕີ ຖືກ​ເນລະເທດ​ໄປ​ຢູ່​ປະເທດ​ແອັສ ​ປາຍ ເປັນ​ເວລາ 4 ປີ. ຢູ່​ແອັດ​ສະ​ປາຍ ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ​ໄດ້​ຄົ້ນ​ຄວ້າ​ຮໍ່າ​ຮຽນ ແລະ ເສັງ​ຈົບ​ກົດໝາຍ, ຈົບ​ປັດ​ຊະ​ຍາ ແລະ ພາສາສາດ. ທ້າຍ​ປີ 1874 ທ່ານ ໄດ້​ອອກ​ຈາກ​ແອັດ​ສະ​ປາຍຊອກ​ທາງ​ໜີ​ໄປ​ປະເທດ​ແມັກ​ຊີ​ໂກ, ຈາກ​ນັ້ນ​ໄປ​ປະເທດ​ກົວ​ເຕ​ມາລາ, ຮົງ​ດູ​ຣັດ. ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກຕີ ໄດ້​ປະກອບສ່ວນ​ເຂົ້າ​ໃນ​ການ ເຄື່ອນໄຫວສຶກສາ​ວັດທະນະທຳ​ທີ່​ກ້າວໜ້າ ຢູ່​ປະເທດ​ດັ່ງ​ກ່າວ. ປີ 1878 ທ່ານໄດ້​ປະ ກອບສ່ວນ​ແບບ​ປິດ​ລັບເຂົ້າ​ໃນ​ສົງຄາມ​ນ້ອຍ, ຍ້ອນ​ແນວ​ນັ້ນ ປີ 1879 ທ່ານ ໄດ້​ຖືກ​ຈັບ ແລະ ຖືກ​ເນລະເທດ​ໄປ​ຢູ່ ປະເທດ​ແອັດ​ສະ​ປາຍ​ອີກ​ເທື່ອ​ໜຶ່ງ. ພຽງ​ສາມ​ເດືອນ​ຫຼັງ​ຈາກ​ນັ້ນ, ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ກໍ​ລີ້​ໄພ​ຢູ່ປາ​ຣີ ປະເທດ​ຝຣັ່ງ. ຈາກ​ປາ​ຣີ ໄປ​ນິວ​ຢອກ ປະເທດ​ອາ​ເມ​ຣິ​ກາ. ຈາກ​ນັ້ນ ທ່ານ ດຳລົງ​ຊີວິດ​ແບບ​ພະເນຈອນ ແລະ ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ໃນ​ຂົງເຂດ ອາ​ເມ​ຣິ​ກາ ຕະຫຼອດ 15 ປີ (1880-1895). 
ເດືອນ 4 ປີ 1892, ຢູ່​ອາ​ເມ​ຣິ​ກາ, ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ໄດ້​ສ້າງຕັ້ງ​ພັກ​ກອມ​ມູ​ນິດ​ກູ​ບາ, ເຕົ້າ​ໂຮມ​ບັນດາ​ກຳລັງ​ຮັກ​ຊາດ ແລະ ກ້າວໜ້າ ທັງ​ພາຍ​ໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ອົງການ​ເອກະ​ພາບ ອັນ​ໜຶ່ງ​ອັນ​ດຽວ, ແນໃສ່​ປຸກລະດົມ​ການ​ລຸກ​ຮື້ຂຶ້ນ ດ້ວຍ​ກຳລັງ​ປະກອບ​ອາວຸດ ເພື່ອ​ປົດ​ປ່ອຍປະ​ເທດ​ຊາດ. ວັນ​ທີ 27 ກຸມພາ ປີ 1895 ສົງຄາມ​ກູ້​ເອົາ​ເອກະລາດ ຄັ້ງ​ທີ II ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ກູ​ບາ ໄດ້​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໜຶ່ງ​ເດືອນກ່​ວາ ຫຼັງ​ຈາກ ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ພ້ອມ​ກັບ ທ່ານ ມາກ​ຊີ​ໂກ​ມັດ ໄດ້​ເຊັນ​ບົດ​ຖະແຫຼງການ, ມົງ​ເຕ​ຮີ​ສ​ຕີ, ຮຽກຮ້ອງ​ໃຫ້​ປະຊາຊົນ​ກູ​ບາ ລຸກຂຶ້ນ​ຕໍ່ສູ້​ຍາດ​ເອົາ​ເອກະລາດ, ເສລີພາບ ມາ​ໃຫ້​ປະເທດ​ຊາດ. ແປວໄຟ​ແຫ່ງ​ສົງຄາມ​ປົດ​ປ່ອຍ​ຊາດ ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ນຳພາ​ຂອງ ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ຂຶ້ນ​ສູ່​ລະດັບ​ສູງ. ວັນ​ທີ 19 ພຶດສະພາ ປີ 1895 ທ່ານ ໄດ້​ເສຍ​ຊີວິດ ຢ່າງ​ພິລາ​ອາດ​ຫານ ໃນ​ບັ້ນ​ຮົບ​ຕໍ່ສູ້​ກັບ​ທະຫານ​ແອັ​ສ​ປາຍ ຢູ່​ ກົດ​ຮີ​ອົດ. 
  ການ​ຈາກ​ໄປ​ຂອງທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ໄດ້​ສ້າງ​ຄວາມ​ເສົ້າ​ສະຫຼົດ​ໃຈ ແລະ ອາໄລຮັກ ຢູ່​ໃນ​ຖັນ​ແຖວ​ບັນດາ​ນັກຮົບ ກໍຄື​ໃນ​ທົ່ວ​ປວງ​ຊົນ​ກູ​ບາ. ຜົນ ງານ ແລະ ຊື່​ສຽງ​ຂອງ​ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ  ໄດ້​ເປັນ​ແວ່ນ​ແຍງ​ທີ່​ເສຍສະຫຼະ​ເພື່ອ​ຊາດ ແລະ ການ​ປະຕິວັດ​ອັນ​ຮຸ່ງ​ແຈ້ງ, ໄດ້​ກາຍເປັນ​ກຳລັງ​ດັນ​ສືບຕໍ່ ຕໍ່ສູ້ ແລະ ໄດ້​ຮັບ​ໄຊ​ຊະ​ນະ. ປະຊາຊົນ​ກູ​ບາ​ບັນດາເຜົ່າ​ທຸກ​ຮຸ່ນ ຈຶ່ງ​ໄດ້​ເອີ້ນ ທ່ານ ໂຮ​ເຊ​ມາກ​ຕີ ວ່າ: ເປັນ​ເທວະດາຜູ້​ສ້າງ​ພື້ນຖານ​ສູ່​ຄວາມ​ເປັນ​ເອກະ ລາດ​ຂອງ​ກູ​ບາ.