ໃນສົງຄາມຕໍ່ສູ້ຕ້ານພວກຫຼ້າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ ແລະ ຈັກກະພັດອາເມຣິກາ, ຊາວຫວຽດກ່ງວ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນຖຶງບົດບາດສຳຄັນຢ່າງອັນໃຫຍ່ຫຼວງ, ບໍ່ພຽງແຕ່ໃນດ້ານຈິດໃຈເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຫາກຍັງໄດ້ເຄື່ອນໄຫວປະຕິບັດຕົວຈິງ ຢ່າງເປັນຮູບທຳ ແລະ ແທດເຖິງ ຊຶ່ງໄດ້ປະກອບສ່ວນສຳຄັນໃນໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຊາດ. ສົງຄາມຕໍ່ສູ້ຕ້ານ ພວກຫຼ້າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ ແລະ ຈັກກະພັດອາເມຣິກາ ແມ່ນສອງໄລຍະປະຫວັດສາດທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເສຍສະຫຼະ, ຄວາມຫຍຸ້ງຍາລໍາບາກ ແຕ່ກໍມີຄວາມສະຫງ່າອົງອາດໃນປະຫວັດສາດແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ຍາດເອົາເອກະລາດ ທ້ອນໂຮມປະເທດຊາດຂອງຊາດຫວຽດນາມ. ໃນໄລຍະເສັ້ນທາງແຫ່ງປະຫວັດສາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ, ຊາວຫວຽດກ່ງວ ບໍ່ພຽງແຕ່ຢູ່ໃນເຫດການເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຫາກຍັງໄດ້ປະກອບສ່ວນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ທັງທາງດ້ານວັດຖຸ ແລະ ຈິດໃຈ ທັງທາງກົງ ແລະ ທາງອ້ອມ ເພື່ອຮ່ວມກັບພີ່ນ້ອງຮ່ວມຊາດ ໃນການຕໍ່ສູ້ຍາດເອົາໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຊາດ.
ນັບຕັ້ງຕົ້ນສະຕະວັດທີ XX, ວົງຄະນາຍາດຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໄສຢູ່ຕ່າງປະເທດ, ພິເສດ ໃນປະເທດຝຣັ່ງ, ຈີນ, ໄທ, ລາວ ແລະ ບາງປະເທດເອີຣົບຕາເວັນອອກ, ໄດ້ສ້າງຕັ້ງອົງການຮັກຊາດ ແລະ ສະມາຄົມປະຕິວັດ ຂຶ້ນຢ່າງໄວວາ. ພວກເຂົາເຈົ້າ ແມ່ນບັນດານັກປັນຍາຊົນໄປສຶກສາຮໍ່າຮຽນຢູ່ຕ່າງປະເທດ, ບັນດາກໍາມະກອນສົ່ງໄປອອກແຮງງານ, ແລະ ປະຊາຊົນທີ່ໄປທໍາມາຫາກິນຕ່າງປະເທດ... ແຕ່ທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມໄຝ່ຝັນອັນດຽວກັນຄື: ຍາດເອົາເອກະລາດ, ເສລີພາບມາໃຫ້ປະເທດຊາດ. ໃນນັ້ນ, ພົ້ນເດັ່ນກວ່າໝູ່ຄື: ຊາວຫວຽດນາມທີ່ອາໃສຢູ່ ສປປ ລາວ ແລະ ໄທ. ຊາວຫວຽດນາມ ຫຼາຍໝື່ນຄົນ ໄດ້ອາໄສຢູ່ຢ່າງກະແຈກກະຈາຍໃນພາກອີສານຂອງປະເທດໄທ ແລະ ພາກໃຕ້ຂອງລາວ, ໄດ້ກາຍເປັນຖານທີ່ໝັ້ນໜັກແໜ້ນໃຫ້ແກ່ການປະຕິວັດຫວຽດນາມ ຢ່າງໄວວາ. ບັນດາບ້ານຂອງຄົນຫວຽດນາມ ໃນບ້ານໜອງໄຂ, ອຸດອນທານີ, ສະຫວັນນະເຂດ... ຊຶ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນສະຖານທີ່ໃຫ້ການລ້ຽງດູເບິ່ງແຍງກຳລັງປະຕິວັດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນສະຖານທີ່ໃຊ້ໃນການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ປົກປ້ອງບັນດາພະນັກງານເຄື່ອນໄຫວການປະຕິວັດລັບ.
ເມື່ອຈັກກະພັດອາເມຣິກາ ໄດ້ຂະຫຍາຍສົງຄາມໃນພາກໃຕ້ຂອງປະເທດຫວຽດນາມ ແລະ ທຳລາຍຖິ້ມລະເບີດລົງໃສ່ພາກ ເໜືອ, ເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຮັກຊາດຂອງຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ ຍິ່ງເພີ່ມທະວີຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ. ໃນທົ່ວຫ້າທະວີບຂອງໂລກ, ນັບແຕ່ອາຊີ, ເອີຣົບ ຈົນເຖິງທະວີບອາເມຣິກາ, ຂະບວນການຄັດຄ້ານສົງຄາມ ການກ່າວປະນາມການເຄື່ອນໄຫວຮຸກຮານຂອງອາເມຣິກາຢູ່ຫວຽດນາມ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງເປັນຂະບວນຟົດຟື້ນ ແລະ ແຂງແຮງ – ດ້ວຍບົດບາດນຳໜ້າຂອງວົງຄະນາຍາດຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ.
ໃນບັນດາປະເທດບ້ານໄກ້ເຮືອນຄຽງ ໂດຍສະເພາະ ປະເທດລາວ ແລະ ກຳປູເຈຍ, ຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ ບໍ່ພຽງແຕ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການໂຄສະນາ, ພະລາທິການ, ການຂົນສົ່ງສະບຽງ, ຢຸກຢາ... ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງໄດ້ຮ່ວມສູ້ຮົບພ້ອມກັບກອງທັບເຈື່ອງເຊີນ, ກອງກຳລັງພິເສດ ແລະ ກຳລັງກອງຫຼອນປະຊາຊົນ. ໃນການການຕໍ່ສູ້ກູ້ຊາດນັ້ນ, ເຮັດໃຫ້ຈໍານວນຕົນບໍ່ໜ້ອຍໄດ້ສະຫຼະຊີວິດຂອງຕົນ ໃນແຜ່ນດິນເພື່ອນບ້ານ ໂດຍຊື່ສຽງຮຽງນາມຂອງເຂົາເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຖືກຈາລຶກໄວ້ໃນປ່າສັກສິດນັກຮົບທີ່ເສຍສະຫຼະຊີວິດ ຊຶ່ງເປັນການຢັ້ງຢືນອັນສັກກາລະບູຊາ ແຫ່ງນໍ້າໃຈຮັກຊາດບໍ່ມີພົມແດນ.
ຈຸດພົ້ນເດັ່ນໃນການປະສ່ວນສ່ວນຂອງຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດຄື: ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນສະພາບການດຳລົງຊີວິດແບບໃດ, ເງື່ນອໄຂເສດຖະກິດ ຫຼື ສະພາບການເມືອງຂອງປະເທດທີ່ເຂົາເຈົ້າອາໄສຢູ່, ຊາວຫວຽດນາມ ຢູ່ຕ່າງປະເທດ ກໍ່ຍັງຄົງຮັກສາອົງປະກອບຄວາມເປັນຊາດໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະ ຍັງເຂົ້າໃຈຢ່າງຊັດເຈນວ່າ: ຜູ້ຮຸກຮານແມ່ນໃຜ ແລະ ຄວາມຖືກຕ້ອງແມ່ນຝ່າຍໃດ. ພວກເຂົາຮູ້ດີວ່າ: ເຖິງຈະຢູ່ຫ່າງໄກຈາກປະເທດຊາດມາຫຼາຍປີໃດ, ແຕ່ເລືອດໃນໝາກຫົວໃຈຂອງຕົນ ກໍ່ຍັງແມ່ນເລືອດຂອງລາກຮົ່ງ ແລະປະເທດຊາດ ແມ່ນບ່ອນຖິ່ນຝັງສາຍແຫ່ແຜ່ສາຍບື ແລະ ຜືນແຜ່ນດິນທີ່ບໍ່ສາມາດຕັກແຍກອອກຈາກຈິດວິນຍານຂອງຕົນໄດ້.
ນັບແຕ່ບັນດານັກປັນຍາຊົນ ທີ່ອາໃສຢູ່ໃນປະເທດຕາຕົກທັນສະໄໝ ຈົນເຖິງຜູ້ອອກແຮງງານທີ່ຍາກຈົນ ທີ່ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ຕາມບ້ານນ້ອຍໆ ໃນປະເທດໄທ ແລະ ລາວ... ທຸກຄົນລ້ວນແຕ່ມີຈິດໃຈອັນໜຶ່ງອັນດຽວ ອວ່າຍໜ້າກັບຄືນປະເທດຊາດບ້ານເກີດຂອງຕົນ. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນການມີສ່ວນຮ່ວມໂດຍເລືອດ, ນ້ຳຕາ, ຄວາມຮູ້ ຫຼື ເງິນຄໍາຈຳນວນນ້ອຍ, ທຸກຢ່າງລ້ວນແຕ່ຮ່ວມກັນກໍ່ໃຫ້ເກີດເປັນກະແສຟອງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ – ກະແສຟອງແຫ້ງນໍ້າໃຈມະຫາສາມັກຄີປວງຊົນທັງ ຊຶ່ງບໍ່ມີວັນຈືດຈາງ.
ພາຍຫຼັງທ້ອນໂຮມປະເທດຊາດເປັນເອກະພາບ ໃນປີ 1975, ວົງຄະນາຍາດຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ ໄດ້ສືບຕໍ່ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອຮັກຊາດ, ຮ່ວມກັບປະເທດຊາດ ໃນການຟື້ນຟູຮໍາບາດແຜສົງຄາມ, ພັດທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ປົກປ້ອງອຳນາດອະທິປະໄຕຂອງຊາດ. ເຖິງແມ່ນຈະມີອຸປະສັກໃນລະຍະທໍາອິດໃນດ້ານຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ນະໂຍບາຍ, ແຕ່ຄວາມຮູ້ສຶກຜູກພັນ ແລະ ຈິດໃຈຄິດຮອດຖິ່ນເກີດ ຍັງຝັງເລິກໃນດວງໃຈຂອງຊາວຫວຽດນາມ ຫຼາຍລ້ານຄົນ ທີ່ຢູ່ຕ່າງແດນ. ພວກເຂົາ ໄດ້ສົ່ງເງິນ, ວັດຖຸດິບ, ເຕັກນິກ, ຄວາມຮູ້... ກັບມາຊ່ວຍເຫຼືອຄົນໃນຄອບຄົວ ແລະ ບ້ານເກີດ. ໃນຊຸມປີ 1990, ດ້ວຍນະໂຍບາຍປ່ຽນແປງໃໝ່ ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບສາກົນຂອງພັກ ແລະ ລັດ, ບົດບາດຂອງຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ ນັບມື້ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນແຂງແຮງກວ່າເກົ່າ.
ປັດຈຸບັນ, ຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຂົວຕໍ່ແຫ່ງມິດຕະພາບ ລະຫວ່າງ ຫວຽດນາມ ແລະ ບັນດາປະເທດໃນໂລກເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນກຳລັງສຳຄັນໃນການປະກອບສ່ວນຊຸກຍູ້ການລົງທຶນ, ການຖ່າຍທອດເຕັກໂນໂລຊີ, ການໂຄສະນາຮູບພາບຫວຽດນາມ, ການຮັກສາ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍເອກະລັກວັດທະນະທຳຂອງຊາດ. ຊາວຫວຽດນາມ ທີ່ອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ ມີຫຼາຍກ່ວາ 6 ລ້ານຄົນ ທີ່ພວມດໍາລົງຊີວິດຢູ່ 130 ກວ່າປະເທດ, ວົງຄະນາຍາດຊາວຫວຽດນາມ ຢູ່ຕ່າງປະເທດ ແມ່ນກໍາລັງແຮງອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ທັງທາງດ້ານວັດຖຸ ແລະ ຈິດໃຈ ໃນພາລະກິດພັດທະນາທີ່ຍືນຍົງຂອງປະເທດຊາດ.
ຄໍາເຫັນ