 |
ຊຶ່ງທາດແທ້ມູນເຊື້ອປະຕິວັດຂອງສະຫະພັນກໍາມະບານລາວ ໄດ້ສະແດງອອກພົ້ນເດັ່ນຜ່ານແຕ່ລະໄລຍະໂດຍສັງເຂບຄື: ໃນປີ 1893 ເປັນຕົ້ນມາ ປະເທດລາວຕົກຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ກຳມະກອນລາວໄດ້ຖືກກົດຂີ່ຂູດຮີດແຮງງານຢ່າງໜັກໜ່ວງທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ-ສັງຄົມ, ພວກເຂົາບັງຄັບກຳມະກອນອອກແຮງງານ 14-16 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ມື້, ອອກແຮງງານຫຼາຍໃຫ້ຄ່າຕອບແທນໜ້ອຍ, ຖືກຕັດເງິນເດືອນ, ໄລ່ອອກການໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນພຽງພໍ, ຖືກທຸບຕີທໍລະມານຢ່າງແສນສາຫັດຈາກພວກນາຍທຶນ, ມີຄວາມສ່ຽງອັນຕະລາຍຕໍ່ການອອກແຮງງານ. ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງກຳມະກອນ, ຜູ້ອອກແຮງງານ ແລະ ປະຊາ ຊົນລາວບັນດາເຜົ່າໄດ້ອຶດຢາກຍາກແຄ້ນ, ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມເປັນທຳ, ຂາດສິດເສລີພາບທາງດ້ານການເມືອງ ແລະ ກົດໝາຍ, ບໍ່ໄດ້ຮັບການດູແລດ້ານສະຫວັດດີການສັງຄົມ, ບໍ່ໄດ້ຮັບການສຶກສາຮໍ່າຮຽນ ແລະ ອື່ນໆ; ໂທດກຳອັນໂຫດຮ້າຍປ່າເຖື່ອນຂອງລັດທິລ່າເມືອງຂຶ້ນທີ່ໄດ້ກະທຳຕໍ່ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ຊາວຜູ້ອອກແຮງງານລາວບັນ ດາເຜົ່າໄດ້ສ້າງຄວາມເຈັບແສບ ແລະ ຄຽດແຄ້ນທີ່ສຸດສຳລັບຄົນລາວທຸກຄົນ.
ໂດຍສືບທອດມູນເຊື້ອຮັກຊາດອັນແຮງກ້າ, ເດັດຂາດບໍ່ຍອມຈຳນົນຂອງບັນພະບູລຸດລາວ, ຍ້ອນທົນຕໍ່ການກົດຂີ່ຂູດຮີດຂອງພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນ ແລະ ພວກສັກດີນາປະຕິການບໍ່ໄດ້, ກຳມະກອນ, ຜູ້ອອກແຮງງານ ແລະ ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ຈຶ່ງໄດ້ລຸກຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ຢ່າງອົງອາດກ້າຫານຫຼາຍໆຄັ້ງ ເປັນຕົ້ນການຕໍ່ສູ້ຂອງກໍາມະກອນຢູ່ບໍ່ກົ່ວໂພນຕິ້ວ; ກໍາມະກອນໄຟຟ້າວຽງຈັນ; ກໍາມະກອນແລ່ນເຮືອຈັກຈໍາປາສັກ; ຫຼວງພະບາງ; ກໍາມະກອນສ້າງທາງເລກ 9 ແລະ ພາກສ່ວນອື່ນໆ, ເພື່ອຕ້ານຕໍ່ການເກັບສ່ວຍອາກອນ, ການບັງຄັບເກັບເກນໄປເປັນກຸລີ, ການທຸບຕີທໍລະມານ, ການຈັບກຸມຄຸມຂັງອັນປ່າເຖື່ອນຂອງພວກເຂົາ, ກໍາມະກອນຈຶ່ງໄດ້ລຸກຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ໂດຍເລີ່ມຈາກການຕໍ່ສູ້ທີ່ມີລັກສະນະເກີດຂຶ້ນເອງ ໄດ້ກາຍເປັນຂະບວນແຜ່ລາມອອກຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນທົ່ວປະເທດ ນຳພາໂດຍບັນພະ ບູລຸດຜູ້ຮັກຊາດແຕ່ເໜືອຮອດໃຕ້ ຕໍ່ສູ້ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຢ່າງດຸເດືອດ ແຕ່ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ໄລຍະນັ້ນບໍ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຍ້ອນບໍ່ມີພັກນຳພາ.
 |
ມາຮອດວັນທີ 3 ກຸມພາ 1930 ພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ, ພາຍໃຕ້ແສງສະຫວ່າງຂອງລັດທິມາກ-ເລນິນ ຊຶ່ງແມ່ນສະຫາຍ ໂຮ່ຈິມິນ ນັກຮົບຜູ້ລໍ້າເລີດ ເປັນຜູ້ຊີ້ນໍາໂດຍກົງ, ພັກໄດ້ວາງແນວທາງຍຸດທະສາດ, ຍຸດໂທບາຍຂອງການປະຕິວັດອິນດູຈີນອອກຢ່າງລະອຽດ; ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຊາຕາກໍາຂອງປະຊາຊົນ 3ປະເທດທີ່ຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງຈັກກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ, ຍົກໃຫ້ເຫັນຂໍ້ຂັດແຍ່ງພື້ນຖານໃນອິນດູຈີນແມ່ນຂໍ້ຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງກໍາມະກອນ-ຊາວນາ ແລະ ປະຊາຊົນຜູ້ອອກແຮງງານກັບຈັກກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ, ສັກດີນາ, ເຈົ້າທີ່ດິນ ແລະ ນາຍທຶນ. ບົນພື້ນຖານຂອງຂະບວນການກໍາມະກອນໃນ 3 ປະເທດອິນດູຈີນ, ພັກໄດ້ສ້າງຕັ້ງ ແລະ ນໍາພາໜ່ວຍກໍາມະບານຢູ່ບໍ່ກົ່ວ, ໂຮງໄຟຟ້າ ແລະ ທ່າເຮືອຢູ່ໃນລາວ ໂດຍແມ່ນໜ່ວຍກໍາມະບານໄດ້ເຄື່ອນໄຫວເຕົ້າໂຮມຄວາມສາມັກຄີຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ຊາວຜູ້ອອກແຮງງານລາວບັນດາເຜົ່າ, ປຸກລະດົມຂົນຂວາຍກໍາມະກອນດໍາເນີນການຕໍ່ສູ້ ຊຶ່ງໄດ້ລະເບີດຂຶ້ນເປັນເທື່ອທໍາອິດຢູ່ບໍ່ກົ່ວໂພນຕິ້ວ ໃນລະຫວ່າງ ປີ 1932-1933, ອັນເປັນຂີດໝາຍແຫ່ງບາດລ້ຽວໃໝ່ ຂອງຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຊົນຊັ້ນກໍາມະກອນລາວ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າໜ່ວຍກໍາມະບານໄດ້ເກີດມີໜໍ່ແໜງເຄື່ອນໄຫວປະຕິວັດ ໂດຍແມ່ນພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນເປັນຜູ້ຂົນຂວາຍສ້າງຕັ້ງ ແລະ ຊີ້ນໍາ-ນໍາພາໃນເວລານັ້ນ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນມາການປະຕິວັດຂອງປະເທດເຮົາກໍໄດ້ເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.
ມາເຖິງປີ 1934 ທົ່ວແຄວ້ນລາວມີສະມາຊິກພັກກອມມູນິດ 32 ສະຫາຍ, ມີສະມາຊິກກຳມະບານຈໍານວນ 55 ສະຫາຍ, ພັກກອມມູນິດໄດ້ຍູ້ແຮງວຽກງານປຸກລະດົມຂົນຂວາຍມະຫາຊົນຢູ່ເຂດຊົນນະບົດ ແລະ ບໍລິເວນຊົນເຜົ່າ, ຖືຊາວໄຮ່ນາເປັນກໍາລັງພື້ນຖານຂອງການປະຕິວັດ. ສະນັ້ນ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ກໍາເນີດເກີດຂຶ້ນແຕ່ຕໍ່າຫາສູງໃນທົ່ວປະເທດ, ຈາກຂະບວນການເກີດຂຶ້ນເອງ, ກາຍມາເປັນຂະບວນການທີ່ມີສະຕິທາງຊົນຊັ້ນ,ຕໍ່ສູ້ທວງເອົາສິດຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທໍາທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ຊຶ່ງຕິດແໜ້ນກັບການຕໍ່ສູ້ທາງດ້ານການ ເມືອງດ້ວຍຮູບການຕ່າງໆເຊັ່ນ: ຫວ່ານໃບປິວ, ອອກໜັງສືພິມໃຕ້ດິນ, ຄໍາຮຽກຮ້ອງ, ແຕ່ງບົດເພງທີ່ມີເນື້ອຮ້ອງຮັກຊາດ ໂດຍພາຍໃຕ້ການນໍາພາຂອງຄະນະພັກແຄວ້ນລາວ, ກໍາມະກອນຢູ່ບໍ່ກົ່ວໂພນຕິ້ວ, ບໍ່ແໜ່ງໄດ້ປະກອບ ສ່ວນຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ສຸດເຂົ້າໃນການປຸກລະດົມຂະບວນການລຸກຮືຂຶ້ນ ຢຶດອໍານາດການປົກຄອງຈາກພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ຊຶ່ງເວລານັ້ນ, ພັກໄດ້ຖືເອົາຊົນຊັ້ນກໍາມະກອນເປັນກໍາລັງແຮງຂອງພັກ.
ໄລຍະປີ 1946-1955: ພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າໄດ້ກັບຄືນມາຮຸກຮານລາວເປັນເທື່ອທີ 2 ໃນ ປີ 1946, ໃນໄລຍະນັ້ນກໍາລັງປະຕິວັດໄດ້ຫັນລົງສູ່ຊົນນະບົດຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ຂະບວນກໍາມະກອນໄດ້ຂະຫຍາຍທຸກແຫ່ງຫົນໃນທົ່ວປະເທດ ຊຶ່ງໃນເວລານີ້ພັກເຮົາໄດ້ຖືເອົາແນວໂຮມແຫ່ງຊາດເປັນການເຕົ້າໂຮມຄວາມສາມັກຄີອັນ ກວ້າງຂວາງ, ຖືເອົາພັນທະພາບ, ກຳມະກອນ, ຊາວນາ ແລະ ນັກຮຽນຮູ້ປັນຍາຊົນເປັນກຳລັງແຮງພື້ນຖານຂອງພັກໃນການຜັນແຍກລ້ອມປ່ຽວ, ໂຄ່ນລົ້ມສັດຕູຂອງຊາດດ້ວຍການນັດຢຸດງານ, ທວງໃຫ້ຂຶ້ນເງິນເດືອນ ແລະ ຫຼຸດ ຜ່ອນຊົ່ວໂມງເຮັດວຽກ; ບັນດາສະມາຊິກພັກ, ສະມາຊິກກຳມະບານຮຸ່ນທຳອິດໄດ້ນຳພາຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງກຳມະກອນຕ້ານການເສຍສ່ວຍ, ການຈັບກຸມຄຸມຂັງບັນດາຜູ້ນຳຂອງແນວລາວຮັກຊາດ ທີ່ພວກຈັກກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນ ແລະ ສັກດີນາທ້ອງຖິ່ນໄດ້ກະທຳ, ສາມາດຕໍ່ສູ້ລຶບລ້າງລັດທິລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ. ພາຍຫຼັງຈັກກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າປະລາໄຊ, ຈັກກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບໃໝ່ໄດ້ເຂົ້າມາຮຸກຮານ ແລະ ຢຶດຄອງລາວໃນປີ 1955 ດ້ວຍການດໍາເນີນສົງຄາມ "ລ້າງຜານ" ເພື່ອຕ້ານກັບກົນອຸບາຍອັນໂຫດຮ້າຍປ່າເຖື່ອນຂອງພວກຈັກກະພັດແບບ ໃໝ່, ມາໃນວັນທີ 22 ມີນາ 1955 ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທໍາອິດຂອງພັກປະຊາຊົນລາວໄດ້ເປີດຂຶ້ນຢູ່ທີ່ບ້ານນາແມວ ເມືອງວຽງໄຊ ແຂວງຫົວພັນ ຊຶ່ງເປັນເຂດທີ່ໝັ້ນຂອງການປະຕິວັດໃນເວລານັ້ນ ແລະ ໄດ້ເອີ້ນຊື່ວ່າ: "ພັກປະຊາຊົນລາວ" ຊຶ່ງພັກໄດ້ກໍານົດທາດແທ້, ຈຸດຢືນຂອງຕົນແຕ່ຫົວທີແມ່ນພັກຂອງ "ຊົນຊັ້ນກໍາມະກອນ ຖືລັດທິມາກ-ເລນິນ ເປັນລະບົບແນວຄິດຊີ້ນໍາ-ນໍາພາ ຖືເອົາກໍາລັງແຮງມາຈາກມະຫາຊົນ" ໂດຍພາຍໃຕ້ການຊີ້ນໍາ-ນໍາພາຂອງປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກໃນໄລຍະນັ້ນ.
ຄໍາເຫັນ