ເວົ້າສະເພາະການຮ່ວມມືດ້ານພະລັງງານແສງຕາເວັນຈີນ ແລະ ລາວ ເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອລາວສ້າງວິໄສທັດ “ແບັດເຕີຣີອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້”
ພາຍໃຕ້ການນໍາພາຂອງລັດຖະບານສອງປະເທດຈີນ-ລາວ, ສອງຝ່າຍຈີນ-ລາວ ໄດ້ຂຽນໜ້າປະຫວັດສາດໃໝ່ຂອງການຮ່ວມມືດ້ານພະລັງງານແສງຕາເວັນຈີນ-ລາວ. ເດືອນ 9 ປີ 2023, ກຸ່ມບໍລິສັດ ພາວເວີ ຊາຍນາ ໄດ້ຮ່ວມມືກັບແຂວງເຊກອງ ສປປ ລາວ ກໍ່ສ້າງໂຄງການພະລັງງານແສງຕາເວັນເທິງບົກຂະໜາດ 609 ເມກາວັດ. ໂຄງການນີ້ສາມາດຜະລິດໄຟຟ້າໄດ້ປະມານ 820 ລ້ານກິໂລວັດໂມງຕໍ່ປີ, ຫຼັງຈາກເລີ່ມດຳເນີນການແລ້ວ ຄາດວ່າຈະສາມາດຫຼຸດຜ່ອນການປ່ອຍກາກບອນໄດ້ປະມານໜຶ່ງລ້ານໂຕນຕໍ່ປີ. ການເລີ່ມກໍ່ສ້າງໂຄງການນີ້ຈະຊ່ວຍຍົກລະດັບພື້ນຖານໂຄງລ່າງໃນເຂດພູດອຍພາກໃຕ້ຂອງລາວ, ຊຸກຍູ້ການພັດທະນາອຸດສາຫະກຳທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບພະລັງງານແສງຕາເວັນຂອງລາວ, ໂດຍໄຟຟ້າສ່ວນໃຫຍ່ຈະສົ່ງໄປຫວຽດນາມ. ພາຍ ຫຼັງໂຄງການກໍ່ສ້າງສຳເລັດ ບໍ່ພຽງແຕ່ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນສະພາບການຂາດແຄນໄຟຟ້າໃນລະດູແລ້ງຂອງລາວ, ຍັງຈະສະໜອງພະລັງງານສະອາດໃຫ້ແກ່ແຫຼມອິນດູຈີນຫຼາຍຂຶ້ນ,ຊ່ວຍເຫຼືອລາວໃນການບັນລຸວິໄສທັດ “ແບັດເຕີຣີອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້” ໃຫ້ກ້າວໜ້າໄປອີກຂັ້ນໜຶ່ງ.
ເດືອນ 12 ປີ 2024, ໂຄງການຖານພະລັງງານສະອາດເຊື່ອມໂຍງພາກເໜືອຂອງລາວ ໄລຍະທີ 1 ຂະໜາດ 1000 ເມກາວັດ ຂອງກຸ່ມບໍລິສັດ ຊາຍນາ ເຈນເນີລໍ ນິວເຄລຍ ພາວເວີ (CGN) ໄດ້ເລີ່ມລົງມືກໍ່ສ້າງ. ເດືອນ 2 ປີ 2025, ຈີນ ແລະ ລາວ ໄດ້ເລີ່ມໂຄງການເຊື່ອມຈອດຕາຂ່າຍ 500 ກິໂລໂວນ. ໂຄງການນີ້ສ່ວນທີ່ຢູ່ໃນລາວ ແມ່ນພັດທະນາໂດຍລັດວິສາຫະກິດໄຟຟ້າລາວ (EDL-T), ສ່ວນທີ່ຢູ່ໃນຈີນແມ່ນບໍລິຫານໂດຍບໍລິສັດຕາຂ່າຍໄຟຟ້າພາກໃຕ້ຂອງຈີນ (CSG). ເນື້ອໃນຂອງໂຄງການລວມມີການກໍ່ສ້າງສະຖານີໄຟຟ້າຍ່ອຍ 500 ກິໂລໂວນໃໝ່ໜຶ່ງແຫ່ງໃນລາວ,ສາຍສົ່ງໄຟຟ້າຂ້າມແດນຍາວ 183.5 ກິໂລແມັດ ເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງເມືອງນາໝໍ້ ແຂວງອຸດົມໄຊ ສປປ ລາວ ແລະ ເຂດປົກຄອງຕົນເອງຊົນເຜົ່າໄຕລື້ ສິບສອງພັນນາ ແຂວງຢຸນນານ ປະເທດຈີນ, ພ້ອມດ້ວຍສາຍສົ່ງ 230 ກິໂລໂວນ ສອງເສັ້ນ ເຊື່ອມຕໍ່ກັບຕາຂ່າຍໄຟຟ້າພາກເໜືອຂອງລາວ. ພາຍຫຼັງໂຄງການເລີ່ມດຳເນີນການ, ຄາດວ່າ ຈະເຮັດໃຫ້ລາວກາຍເປັນສູນກາງການເຊື່ອມໂຍງພະລັງງານສະອາດລະດັບພາກພື້ນຂອງເຂດລຸ່ມແມ່ນ້ຳລ້ານຊ້າງ-ແມ່ນ້ຳຂອງ, ຍົກສູງສະຖຽນລະພາບ ແລະ ຄວາມເຊື່ອຖືໄດ້ຂອງການສະໜອງໄຟຟ້າຂອງລາວຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ, ຊຸກຍູ້ການເຊື່ອມໂຍງໄຟຟ້າລະຫວ່າງສອງປະເທດຈີນ ແລະ ລາວ ໃຫ້ມີລະດັບສູງຂຶ້ນ ແລະ ຍືນຍົງກວ່າເກົ່າ. ການຮ່ວມມືດ້ານພະລັງງານແສງຕາເວັນຈີນ ແລະ ລາວ ແມ່ນການປະຕິບັດຕົວຈິງທີ່ສຳຄັນຂອງສອງປະເທດໃນການຮ່ວມກັນສ້າງ “ໜຶ່ງແລວ ໜຶ່ງເສັ້ນທາງ” ແລະ ການກໍ່ສ້າງຄູ່ຮ່ວມຊາຕາກຳ. “ແຜນປະຕິບັດງານການສ້າງຄູ່ຮ່ວມຊາຕາກຳຈີນ-ລາວ” ໄດ້ລະບຸຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ “ເພີ່ມທະວີການຮ່ວມມືດ້ານພະລັງງານ, ຊຸກຍູ້ການພັດທະນາພະລັງງານສະອາດ”, ໂດຍຈັດໃຫ້ພະລັງງານແສງຕາເວັນ ແລະ ພະລັງງານທົດແທນອື່ນໆ ເປັນຂົງເຂດການຮ່ວມມືທີ່ເປັນຈຸດສຸມ. ໃນຊຸມປີຜ່ານມາ, ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງພັກ ແລະ ລັດຖະບານສອງຝ່າຍຈີນ ແລະ ລາວ, ການຮ່ວມມືດ້ານພະລັງງານແສງຕາເວັນຈີນ-ລາວ ໄດ້ຮັບ ໝາກຜົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ປີ 2013, ຈີນ-ລາວ ໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງຕັ້ງຫ້ອງທົດລອງຮ່ວມການພັດທະນາ ແລະ ນຳໃຊ້ພະລັງງານທົດແທນ. ຫ້ອງທົດລອງດັ່ງກ່າວ ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍມະຫາວິທະຍາໄລຄູຢຸນນານ ແລະ ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າພະລັງງານທົດແທນ ແລະ ວັດສະດຸໃໝ່ ສັງກັດກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານລາວ. “ພາຍຫຼັງການພັດທະນາຫຼາຍປີ, ການຮ່ວມມືຈີນ-ລາວ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງຫ້ອງທົດລອງລະບົບພະລັງງານແສງຕາເວັນ, ສູນກວດກາຄຸນນະພາບການນຳໃຊ້ຜະລິດຕະພັນພະລັງງານແສງຕາເວັນ ແລະ ອື່ນໆ ໃນລາວ, ພ້ອມທັງສ້າງເຂດສາທິດສຸມໃສ່ພະລັງງານທົດແທນຫຼາຍກວ່າ 20 ແຫ່ງ ເຊັ່ນ: ຢູ່ໂຮງໝໍແມ່ ແລະ ເດັກລາວ, ໂຮງຮຽນເດັກກຳພ້າແຂວງວຽງຈັນ”. ໃນໄລຍະ 12 ປີຜ່ານມາ, ຫ້ອງທົດລອງໄດ້ກໍ່ສ້າງບຸກຄະລາກອນວິຊາການສະເພາະທີ່ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ, ມີເຕັກນິກທັນສະໄໝ ແລະ ມີຄວາມຊຳນານສູງໃນຂົງເຂດພະລັງງານສະອາດໃຫ້ແກ່ສອງປະເທດຈີນ-ລາວ. ອີງຕາມລາຍງານສະຖິຕິ, ຫ້ອງທົດລອງໄດ້ກໍ່ສ້າງນັກສຶກສາປະລິນຍາໂທ ແລະ ປະລິນຍາເອກ ຈຳນວນ 24 ຄົນ, ຝຶກອົບຮົມພະນັກງານເຕັກນິກທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຫຼາຍກວ່າ 60 ຄົນ, ພະນັກງານເຕັກນິກເຫຼົ່ານີ້, ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການຊຸກຍູ້ການນໍາໃຊ້ ແລະ ພັດທະນາເຕັກໂນໂລຊີດອກໄຟເຍືອງທາງພະລັງງານແສງຕາເວັນ, ເຕັກໂນໂລຊີການອົບແຫ້ງດ້ວຍພະລັງງານແສງຕາເວັນ, ເຕັກໂນໂລຊີຫ້ອງເຢັນພະລັງງານແສງຕາເວັນຂອງລາວ.
ກ່ຽວກັບ ການຮ່ວມມືດ້ານພະລັງງານລົມຈີນ ແລະ ລາວ ເປີດເສັ້ນທາງໃໝ່ໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາພະລັງງານສະອາດຂອງລາວ. ການຊຸກຍູ້ການຮ່ວມມືໂຄງການພະລັງງານລົມຂອງຈີນ ແລະ ລາວ, ເປັນທັງຄວາມຕ້ອງການທົດແທນກັນທາງດ້ານຍຸດທະສາດພະລັງງານຂອງສອງປະເທດ ແລະ ເປັນທາງເລືອກຮ່ວມກັນຂອງການພັດທະນາສີຂຽວໃນພາກພື້ນ. ພາຍໃຕ້ກອບການຮ່ວມມືຍຸດທະສາດຂອງສອງປະເທດ, ຈີນ ແລະ ລາວ ຮ່ວມມືກັນຊ່ວຍເຫຼືອກັນໃນການຫັນປ່ຽນ ແລະ ຍົກລະດັບອຸດສາຫະກຳພະລັງງານຂອງສອງຝ່າຍ. ຕາມຂໍ້ມູນຂອງກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ລາວ,ມາຮອດທ້າຍປີ 2023, ລາວມີໂຮງງານໄຟຟ້າ ທັງໝົດ 94 ແຫ່ງ, ມີກຳລັງຕິດຕັ້ງທັງໝົດຫຼາຍກວ່າ 11,600 ເມກາວັດ,ໃນນັ້ນ 81 ແຫ່ງແມ່ນໂຮງງານໄຟຟ້ານໍ້າຕົກ”. ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນບັນຫາການຜະລິດໄຟຟ້າພະລັງງານນ້ຳບໍ່ພຽງພໍໃນລະດູແລ້ງຂອງລາວ, ແກ້ໄຂຈຸດອ່ອນຂອງພະລັງງານນ້ຳ, ສ້າງລະບົບ “ທົດແທນພະລັງງານນ້ຳ ແລະ ລົມ”, ສອງຝ່າຍຈີນ-ລາວ ໄດ້ຄົ້ນຄວ້າໂຄງການພະລັງງານລົມມໍລະສຸມຢ່າງຕັ້ງໜ້າ, ເພື່ອເປີດເສັ້ນທາງໃໝ່ໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາພະລັງງານລົມຂອງລາວ, ຊ່ວຍເຫຼືອການພັດທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ໄຟຟ້າຂອງລາວ. ເດືອນ 2 ປີ 2025, ໂຄງການພະລັງງານລົມໃນລາວ ຂອງກຸ່ມບໍລິສັດ ພາວເວີ ຊາຍນາ ໄດ້ເລີ່ມສົ່ງໄຟຟ້າຢ່າງສຳເລັດຜົນ. ໂຄງການນີ້ຮັບເໝົາກໍ່ສ້າງໂດຍກຸ່ມບໍລິສັດ ພາວເວີ ຊາຍນາ, “ໂຄງການນີ້ລວມມີສະຖານີໄຟຟ້າຍ່ອຍຍົກລະດັບ 500 ກິໂລໂວນ ໜຶ່ງແຫ່ງ, ສາຍສົ່ງໄຟຟ້າ 500 ກິໂລໂວນ ຍາວ 27 ກິໂລແມັດ, ສະຖານີໄຟຟ້າຍ່ອຍ 115 ກິໂລໂວນ ສີ່ແຫ່ງ ແລະ ສາຍສົ່ງໄຟຟ້າ 115 ກິໂລໂວນ ຍາວ 34 ກິໂລແມັດ, ເປັນໂຄງການພະລັງງານລົມແຫ່ງທຳອິດຂອງລາວ ແລະ ເປັນໂຄງການພະລັງງານລົມດ່ຽວທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້, ທັງເປັນໂຄງການສົ່ງອອກພະລັງງານໃໝ່ຂ້າມແດນ (ຫວຽດນາມ-ລາວ) ແຫ່ງທຳອິດຂອງອາຊີ”. ໂຄງການນີ້ຈະເຮັດໃຫ້ໂຄງການພະລັງງານລົມລາວ ກາຍເປັນເກນມາດຖານໂຄງການພະລັງງານໃໝ່ຕົວຂອງພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້, ປະກອບສ່ວນປັນຍາຄວາມຮູ້ ແລະ ກຳລັງແຮງເຂົ້າໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງລາວ ແລະ ການກໍ່ສ້າງ “ໜຶ່ງແລວ ໜຶ່ງເສັ້ນທາງ”.
ຄໍາເຫັນ