ສະຫາຍນາງ ວິລະວອນ ພັນທະວົງ ໄດ້ຍົກໃຫ້ເຫັນ ສະພາບການຖືກປິດລ້ອມຂອງກອງພັນທີ 2, ການຜ່າວົງປິດລ້ອມ, ຄວາມໝາຍສໍາຄັນ ແລະ ປັດໄຈພື້ນຖານການຜ່າວົງປິດລ້ອມຂອງກອງພັນທີ 2 ຊຶ່ງໃນຄໍ່າຄືນຂອງວັນທີ 18/5/1959 ພາຍໃຕ້ການບັນຊາຂອງຄະນະກອງພັນ, ແຕ່ລະກົມກອງ ພ້ອມກັບຄອບຄົວພະນັກງານ-ນັກຮົບທັງໝົດໄດ້ນຳໃຊ້ຄວາມມືດຖອນທັບໄປທາງທິດ ບ້ານໂຕນ - ນາແຖງ - ໜອງເຕີ້ ແລ້ວເຂົ້າປ່າໄປຕາມທິດບ້ານມາຍ ຢ່າງປິດລັບ. ໃນເວລາດຽວກັນນັ້ນ, ເພື່ອຫຼອກສັດຕູ, ກໍໄດ້ຈັດຕັ້ງໝວດໜຶ່ງຢູ່ຄ້າຍໂດຍແມ່ນ ທ້າວ ອາວ ເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບເຮັດໜ້າທີ່ຕີກະແຫຼ່ງ, ກວດແຖວເອີ້ນຊື່, ກວດກາຈໍານວນພົນຕາມທໍາມະດາໃຫ້ຮອດ 12 ໂມງກາງຄືນຈຶ່ງໃຫ້ມິດງຽບ ແລ້ວກໍຖອນອອກໄປຕາມທິດເຄື່ອນທັບຂອງກອງພັນ. ພ້ອມນັ້ນ, ໄດ້ຈັດຕັ້ງພາກສ່ວນໜຶ່ງ (ປະມານ 1 ກອງຮ້ອຍ) ໂດຍແມ່ນ ທ່ານ ເຢຍນູ ຮັບຜິດຊອບ ໃຫ້ສະກັດຢູ່ຂົວຊຽງຂວາງຢ່າງປິດລັບ, ລໍຖ້າຮອດ 6 ໂມງເຊົ້າຂອງມື້ຕໍ່ມາ.
ການຜ່າວົງປິດລ້ອມຂອງກອງພັນທີ 2 ແມ່ນໄຊຊະນະອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງກໍາລັງປະກອບອາວຸດເຮົາທີ່ຢູ່ໃຕ້ການນຳພາຂອງພັກ, ເປັນເຫດການປະຫວັດສາດອັນສຳຄັນຂອງຊາດ, ຂອງພັກ, ຂອງກອງທັບເຮົາ ແລະ ເປັນບົດຮຽນອັນລ້ຳຄ່າທີ່ສຸດໃຫ້ແກ່ຂະບວນຕໍ່ສູ້ຂອງກອງທັບ ແລະ ປະຊາຊົນເຮົາຍາດເອົາໄຊຊະນະໃນໄລຍະຕໍ່ມາ, ຄະນະພັກ-ຄະນະບັນຊາ, ພະນັກງານ-ສະມາຊິກພັກຕະຫຼອດນັກຮົບທຸກຄົນໃນກອງພັນທີ 2 ໄດ້ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອຕໍ່ສູ້ບໍ່ຍອມຈໍານົນຂອງບັນພະບູລຸດ ແລະ ປະຊາຊົນລາວ ຜູ້ຮັກຊາດ ສາມາດທັບມ້າງກົນອຸບາຍຂອງພວກຈັກກະພັດ ແລະ ລູກແຫຼ່ງຕີນມືຂອງພວກເຂົາທີ່ຫວັງດັບມອດກຳລັງປະຕິວັດ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນ 2 ກອງພັນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມກັບກອງທັບແຫ່ງຊາດ ນັ້ນພັງທະລາຍລົງ, ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມບໍລິສຸດພຸດຜ່ອງ, ຄວາມຈົງຮັກພັກດີ, ຄວາມສາມັກຄີເປັນຈິດໜຶ່ງໃຈດຽວ, ຄວາມອົດທົນໝັ້ນໜຽວບໍ່ຄອນແຄນຕໍ່ການນາບຂູ່, ຫຼອກລວງຂອງສັດຕູ. ນ້ຳໃຈສູ້ຮົບພິລະອາດຫານ ແລະ ມີໄຫວພິບຂອງກອງພັນທີ 2 ໄດ້ເປັນແວ່ນແຍງ, ເປັນການປຸກລະດົມ ອັນແຮງກ້າໃຫ້ແກ່ຂະບວນການປະຕິວັດ ເພື່ອຕີເອົາຊະນະກັບຈັກກະພັດອາເມຣິກາ ແລະ ລູກແຫຼ່ງຕີນມື. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ກໍເຮັດໃຫ້ກຳລັງປະຕິວັດໂດຍສະເພາະແມ່ນກຳລັງປະກອບອາວຸດປະຊາຊົນ ນັບມື້ເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວ ແລະ ເຂັ້ມແຂງ, ເຮັດໃຫ້ຊື່ສຽງອິທິພົນຂອງກໍາລັງຝ່າຍປະເທດລາວ (ແນວລາວຮັກຊາດ) ນັບມື້ພົ້ນເດັ່ນຂຶ້ນໃນເວທີສາກົນ.
ຈາກນັ້ນ, ສະຫາຍ ນາງ ວິລະວອນ ພັນທະວົງ ຍັງໄດ້ສືບຕໍ່ປາຖະກະຖາວິລະກໍາໂຕນຄຸກຢ່າງມະຫັດສະຈັນຂອງບັນດາຜູ້ນໍາຂອງພັກ ແລະ ແນວລາວຮັກຊາດໃນຄໍ່າຄືນວັນທີ 23/5/1960 ເວລາ 12 ໂມງ ທ່ຽງຄືນ ຫາ 0 ໂມງ ຂອງວັນທີ 24/5/1960 ຜູ້ນໍາທຸກຄົນໄດ້ນຸ່ງໂສ້ງ, ເສື້ອ, ເກີບ, ໝວກ ແລະ ປະກອບອາວຸດ, ປອມຕົວເປັນສາລະວັດທະຫານ, ຈັດຕັ້ງເປັນ 3 ຈຸ ແຕ່ລະຈຸມີສາລະວັດທະຫານແຕ່ 2 ເຖິງ 3 ຄົນ ພາທາງ ແລະ ປ້ອງກັນ. ຍ່າງອອກປະຕູຄຸກເບື້ອງທາງເລກ 13 ໃຕ້ ຊຶ່ງກັບປະຕູໃຫຍ່ຂອງກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດປັດຈຸບັນ. ຮຸ່ງເຊົ້າຂອງວັນທີ 25/5/1960 ຈຶ່ງເດີນທາງຕໍ່ໄປຜ່ານດ່ານສູງໄປເຖິງສໍານັກປິດລັບຂອງທ່ານ ສາລີ ວົງຄໍາຊາວ, ພັກເຊົາຢູ່ທີ່ນັ້ນປະມານ 10 ວັນ ເພື່ອກຽມວັດຖຸປັດໄຈຕ່າງໆໃຫ້ແກ່ການເດີນທາງຕໍ່ໄປ. ເດີນທາງໄປຮອດສຳນັກງານປິດລັບຂອງແຂວງວຽງຈັນ, ພັກຢູ່ນັ້ນ 5 ວັນ ແລ້ວເດີນທາງໄປທາງເມືອງກາສີ, ໄປຫາບ້ານຖ້ຳແກ້ວ. ເວລານັ້ນ, ຜູ້ນຳໄດ້ຮັບຂ່າວກ່ຽວກັບການເຮັດລັດຖະປະຫານຂອງກອງແລຢູ່ວຽງຈັນ ແລະ ກໍໄດ້ຮັບໂທລະເລກຈາກສູນກາງພັກວ່າໃຫ້ແບ່ງເປັນສອງພາກສ່ວນເພື່ອພ້ອມກັບຄະນະຊີ້ນຳສູນກາງພັກ ສືບຕໍ່ນຳພາພາລະກິດປະຕິວັດຕໍ່ໄປຈົນເຖິງໄຊຊະນະສຸດທ້າຍ.
ການໂຕນຄຸກແບບຮ່ວມໝູ່ ຂອງບັນດາຜູ້ນຳພັກ ແລະ ແນວລາວຮັກຊາດຄັ້ງມະຫັດສະຈັນນີ້ ແມ່ນມີຄວາມສ່ຽງສູງທີ່ສຸດ, ບໍ່ມີຜູ້ໃດຈະຄິດວ່າຈະເປັນໄປໄດ້, ສາເຫດການໂຕນຄຸກຢ່າງມະຫັດສະຈັນຂອງບັນດາຜູ້ນໍາໄປສູ່ເຂດທີ່ໝັ້ນປະຕິວັດຢ່າງປອດໄພແມ່ນຍ້ອນການນໍາອັນສະຫຼາດສ່ອງໃສ ແລະ ປີຊາສາມາດຂອງປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ; ຍ້ອນນໍ້າໃຈຮັກຊາດອັນແຮງກ້າຂອງບັນດາຜູ້ນໍາເຮົາທີ່ມີຄວາມກ້າຫານ, ຕັດສິນໃຈຕໍ່ສູ້ຍອມເສຍສະຫຼະ ມີຄວາມປີຊາສາມາດຂົນຂວາຍ, ສຶກສາອົບຮົມສາລະວັດທະຫານ, ເຮັດໃຫ້ສັດຕູກາຍເປັນມິດສະຫາຍຮ່ວມຕາຍນຳກັນ; ຍ້ອນສາລະວັດທະຫານມີນໍ້າໃຈຮັກຊາດອັນດູດດື່ມ, ເບື່ອໜ່າຍຕໍ່ອຳນາດປົກຄອງຫຸ່ນປະຕິການ. ເຂົາເຈົ້າມີຄວາມຈົງຮັກພັກດີ, ຊື່ສັດຕໍ່ຜູ້ນຳສຸດຂີດກາຍເປັນຜູ້ເປີດປະຕູຫ້ອງຄຸມຂັງແຕ່ລະຫ້ອງ ແລະ ເປີດປະຕູຄຸກແລ້ວປ້ອງກັນ ແລະ ພາທາງຜູ້ນຳພັກ ແລະ ແນວລາວຮັກຊາດຍ່າງອອກຈາກຄຸກໂພນເຄັງ ອອກໄປຢ່າງປອດໄພ.
(ຂ່າວ-ພາບ: ແສງຈັນ)
ຄໍາເຫັນ