ມົນລະພິດໝອກຄວັນເກີດຂຶ້ນຈາກການເຜົາສິ່ງເສດເຫຼືອກະສິກໍາ

ທ່ານ ລິນຄໍາ ດວງສະຫວັນ ລັດຖະມົນຕີ ກະຊວງກະສິກໍາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ໄດ້ໃຫ້ຮູ້ເມື່ອບໍ່ດົນ ຜ່ານມາວ່າ: ບັນຫາມົນລະພິດໝອກຄວັນ ແມ່ນເກີດຂຶ້ນເປັນປະຈໍາທຸກປີໃນລະດູແລ້ງ ເລີ່ມແຕ່ເດືອນມີນາ ຫາ ເມສາ, ສະເພາະປີ 2026 ໃນຂົງເຂດອະນຸພາກພື້ນແມ່ນໍ້າກໍກໍາລັງປະເຊີນກັບບັນຫາມົນລະພິດໝອກຄວັນຂ້າມ ຜ່ານຊາຍ ແດນ ຊຶ່ງສາເຫດຕົ້ນຕໍແມ່ນເກີດຈາກການເຜົາສິ່ງເສດເຫຼືອຈາກກະສິກໍາ ເຮັດໃຫ້ເກີດມີຈຸດຄວາມຮ້ອນສູງ ຈັດຢູ່ໃນ ລະດັບອັນຕະລາຍ ລະດັບທີ 3, ລະດັບຮຸນແຮງສຸດ, ໂດຍແຜນນະໂຍບາຍບຸລິມະສິດ ທີ່ ສປປ ລາວ ກໍາລັງຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາໃນລະດັບຊາດ ແລະ ລະດັບພາກພື້ນ, ສໍາລັບປີ 2026 ສະພາບມົນ ລະພິດໝອກຄວັນ PM2.5 ເລີ່ມປະກົດຂຶ້ນໃນເດືອນມີນາ ແລະ ເພີ່ມຄວາມຮຸນແຮງຂຶ້ນໃນຕົ້ນເດືອນເມສາ ຊຶ່ງເຫັນວ່າ ຄ່າຝຸ່ນ PM2.5 ຢູ່ບາງເຂດ ໂດຍສະເພາະ ແຂວງຫຼວງພະບາງ, ອຸດົມໄຊ ແລະ ແຂວງວຽງຈັນ, ສູງກວ່າມາດຕະຖານຄຸນນະພາບສິ່ງແວດລ້ອມແຫ່ງຊາດ ເຖິງ 2 ຫາ 5 ເທົ່າ, ຈັດຢູ່ໃນລະດັບມີຜົນກະທົບສູງ ຕໍ່ສຸຂະພາບ, ນັບແຕ່ ວັນທີ 24 ເມສາ 2026 ຮອດປັດຈຸບັນ ຄ່າຝຸ່ນ PM2.5 ແມ່ນຫຼຸດລົງຫຼາຍ ແລະ ຫຼາຍແຂວງ ຄ່າຝຸ່ນ PM2.5 ຢູ່ໃນເກນມາດຕະຖານ (<50µg/m3/24 ຊົ່ວໂມງ). ສາເຫດຕົ້ນຕໍ ແມ່ນເກີດຈາກການຈູດ ເພື່ອກະກຽມພື້ນທີ່ກະສິກໍາໃນລະດູການປູກຝັງ ຂອງປະຊາຊົນ ທີ່ບໍ່ໄດ້ມີການຕິດຕາມ, ກວດກາ ແລະ ຄວມຄຸມ ຈຶ່ງເກີດມີໄຟລາມປ່າ ສົມທົບກັບ ສະພາບເງື່ອນໄຂອຸຕຸນິຍົມບໍ່ເອື້ອອໍານວຍ ຕໍ່ການລະບາຍຝຸ່ນ ແລະ ມົນລະພິດໝອກ ຄວັນຂ້າມຜ່ານຊາຍແດນ.

ທ່ານໃຫ້ຮູ້ຕື່ມວ່າ: ຕໍ່ກັບສະພາບການດັ່ງກ່າວ, ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ຖືເອົາວຽກງານແກ້ໄຂ ມົນລະພິດໝອກຄວັນ ເປັນວຽກງານບຸລິມະສິດໜຶ່ງ ແລະ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ແກ້ໄຂໂດຍໄດ້ເພີ່ມທະວີຄວາມເຂັ້ມງວດ ໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍ ແລະ ນິຕິກໍາຕ່າງໆເປັນຕົ້ນກົດໝາຍວ່າດ້ວຍປ່າໄມ້ ໂດຍສະເພາະການສະກັດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານໄຟໄໝ້ລາມປ່າ, ການຈໍາກັດຖາງປ່າເຮັດໄຮ່ແບບເລື່ອນລອຍ. ພ້ອມນັ້ນ, ລັດຖະບານ ຍັງໄດ້ອອກຄໍາສັ່ງ ວ່າດ້ວຍການເພີ່ມທະວີຄວາມເຂັ້ມງວດ ໃນການຄຸ້ມຄອງ, ປົກປັກຮັກສາ, ພັດທະນາ ແລະ ນຳໃຊ້ ປ່າໄມ້, ທີ່ດິນປ່າໄມ້, ຕ້ານ ແລະ ສະກັດກັ້ນ ການບຸກລຸກທຳລາຍປ່າໄມ້, ທີ່ດິນປ່າໄມ້ ແລະ ໄຟໄໝ້ລາມປ່າ ສະບັບເລກທີ 11/ນຍ, ລົງວັນທີ 21 ກໍລະກົດ 2023. ນອກນັ້ນ, ກະຊວງກະສິກໍາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ໄດ້ອອກແຈ້ງການຫຼາຍສະບັບ ໃນການ ຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍຄໍາສັ່ງດັ່ງກ່າວ ແລະ ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນແຕ່ລະແຂວງ ກໍໄດ້ອອກແຈ້ງການສະເພາະ ໃນການ ຫ້າມຈູດປ່າຢູ່ຂອບເຂດຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງທ້ອງຖິ່ນຕົນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຍັງໄດ້ສົມທົບກໍາລັງປ້ອງກັນຊາດ, ກຳລັງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ໃນການສະກັດກັ້ນ ແລະ ດັບໄຟປ່າ ຢູ່ໃນເຂດທີ່ເກີດ ໄຟໄໝ້ປ່າຮຸນແຮງ, ໄດ້ມີການຕິດຕາມ, ເຝົ້າລະວັງຂໍ້ມູນຈາກດາວທຽມ ແລະ ສະຖານີວັດແທກຄຸນນະພາບອາກາດ ຢ່າງໃກ້ຊິດ ເພື່ອລາຍງານໃຫ້ສັງຄົມໄດ້ຮັບຊາບຜ່ານຊ່ອງທາງສື່ທາງການປະຈໍາລາຍວັນ ແລະ ໄດ້ອອກແຈ້ງເຕືອນ ກໍລະນີພົບຄ່າຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນເກີນມາດຕະຖານ, ຖະແຫຼງຂ່າວຜ່ານສືໂທລະພາບ, ວິທະຍຸ ແລະ ເຟສບຸກ, ລົງພື້ນທີ່ແຈກ ຢາຍອຸປະກອນຈຳເປັນ ໜ້າກາກອະນະໄມ (N-95) ໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນເພື່ອປ້ອງກັນຝຸ່ນ PM2.5 ໃນເຂດທີ່ມີຄວາມ ສ່ຽງ, ເຖິງແມ່ນວ່າ ພວກເຮົາໄດ້ມີຄວາມພະຍາຍາມໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຢ່າງຈິງຈັງ ແຕ່ກໍຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍຫຼາຍຢ່າງ ເຊັ່ນ: ຍັງຂາດ ອຸປະກອນທີ່ທັນສະໄໝ ເພື່ອໃຊ້ໃນການດັບໄຟປ່າ, ສະຖານີວັດແທກຄຸນນະພາບອາກາດພາກພື້ນດິນ ຍັງບໍ່ກວມເອົາທົ່ວທຸກແຂວງ, ການຕິດຕາມຈຸດຄວາມຮ້ອນກໍຍັງອີງໃສ່ລະບົບຂໍ້ມູນຈາກດາວທຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ມີ ການຢັ້ງຢືນຄວາມຊັດເຈນ, ການຊຸກຍູ້ໃຫ້ປະຊາຊົນຫັນປ່ຽນວິທີການເຮັດກະສິກໍາແບບດັ່ງເດີມ (ການຈູດພື້ນທີ່ກະ ກຽມການຜະລິດ) ກໍຍັງເປັນສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ມີຄວາມຕ້ອງການນໍາໃຊ້ງົບປະມານຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.