ນາງສັງຂານເອກະລັກສະເພາະຊາວເມືອງຫຼວງພະບາງ ປະເພນີສືບທອດກັນມາໃນບຸນປີ ໃໝ່ລາວ

ວັນທີ 14 ເອີ້ນວ່າວັນສັງ ຂານລ່ວງ ໝາຍເຖິງວັນສົ່ງທ້າຍປີເກົ່າ, ວັນທີ 15 ວັນສັງຂານເນົາ ໝາຍເຖິງວັນລະຫວ່າງກາງ, ວັນທີ 16 ວັນສັງຂານຂຶ້ນ ໝາຍເຖິງວັນເລີ່ມຕົ້ນຂອງວັນປີໃໝ່ ຫຼື ວັນປ່ຽນຈຸນລະສັກກະຣາດ 1387 ເປັນ 1388. ສຳລັບມູນເຫດຂອງບຸນປີໃໝ່ມາຈາກເລື່ອງຂອງພະຍາກະບິນລະພົມ ຜູ້ທີ່ມີລິດເດດເໜືອຄົນໃນໂລກມະນຸດ ຖືກຕັດພະສຽນ ຫຼື ຫົວ, ພະຍາກະບິນລະພົມມີລູກສາວທັງໝົດ 7 ຄົນຄື: ເປັນຕົວແທນໃຫ້ 7 ວັນໃນອາທິດໜຶ່ງ ຄື: ນາງ ສະເທວີ (ວັນອາທິດ ຂີ່ຄຸດ), ນາງ ໂຄລະຄະເທວີ (ວັນຈັນ ຂີ່ເສືອ), ນາງ ຮາກສະເທວີ (ວັນອັງຄານ ຂີ່ໝູ), ນາງ ມົນທາເວທີ (ວັນພຸດ ຂີ່ມ້າ-ລໍ), ນາງ ກິລິນີ ເທວີ (ວັນພະຫັດ ຂີ່ຊ້າງ), ນາງ ກິມີຫາເທວີ (ວັນສຸກ ຂີ່ຄວາຍ), ນາງ ມະໂຫທອນ ເທວີ (ວັນເສົາ ຂີ່ນົກຍູງ). ດ້ວຍຄວາມຮັກສາສັນຍາແຂ່ງຂັນຄວາມຮູ້ເລື່ອງສີລິຂອງ ຄົນ ກັບທ້າວທໍາມະບານກຸມມານ ຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ຮຽນຈົບວິຊາໄຕເພດ ມີຄວາມຮູ້ຂັ້ນສູງ 3 ຢ່າງຄື: ໂຫລາສາດ, ຄຸລຸສາດ ແລະ ພາສາສາດ. ເປັນນັກປາດທີ່ມີປັນຍາ ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມເໜືອກ່ວາເພື່ອນມະນຸດ ສາມາດຮູ້ ພາສາຂອງສັດ. ຍ້ອນຊື່ສຽງຂອງທ້າວທຳມະບານກຸມມານໂດ່ງດັງໄປຮອດພະພົມຢູ່ສວາງສະຫວັນ, ພະຍາກະບິນລະພົມຈຶ່ງມີແນວຄິດຢາກທົດສອບຄວາມຮູ້ຂອງທ້າວທຳມະບານກຸມມານ ຈຶ່ງໄດ້ລົງມາຍັງໂລກມະນຸດ ເພື່ອຕັ້ງຄຳຖາມກັບທ້າວທຳມະບານກຸມມານວ່າ: ສີລິຂອງຄົນຢູ່ໃສ ໃນຕອນເຊົ້າ, ຕອນສວາຍ ແລະ ຕອນແລງ. ແຕ່ຈະກັບມາຮັບຟັງຄໍາຕອບພາຍໃນ 7 ວັນ, ໂດຍວາງເງື່ອນໄຂວ່າ: ຄັນຕອບໄດ້ຕົນຈະຍອມໃຫ້ຕັດຄໍ ກົງກັນ ຂ້າມຖ້າຕອບບໍ່ໄດ້ທຳມະບານກຸມມານກໍ່ຕ້ອງຖືກຕັດຄໍເຊັ່ນກັນ. ຈາກນັ້ນ, ທ້າວທຳມະບານກຸມມານໄດ້ຄົ້ນຄວ້າ ຢ່າງບໍ່ໄດ້ກິນ, ບໍ່ໄດ້ນອນເຮັດໃຫ້ຕົນເອງຈ່ອຍຜອມເກືອບເອົາຊີວິດບໍ່ລອດ ແຕ່ຍ້ອນທ້າວທຳມະບານກຸມມານ ຮັບຮູ້ພາສາສັດ ໂດຍໄດ້ຍິນແຮ້ງສອງຜົວເມຍສົນທະນາກັນ ແລະ ຮັບຮູ້ຄຳຕອບວ່າ: ສີລິຂອງຄົນຕອນເຊົ້າຢູ່ໃບໜ້າ, ຕອນສວາຍຢູ່ໜ້າເອິກ ແລະ ຕອນແລງຢູ່ຕີນ. ພາຍຫຼັງພະຍາກະບິນລະພົມໄດ້ຍິນຄຳຕອບຈຶ່ງຍອມໃຫ້ຕັດຄໍຕາມຄຳສັນຍາ, ໂດຍມີຄໍາສັ່ງຕໍ່ລູກສາວທັງ 7 ຄົນວ່າ: ຕອນພໍ່ຖືກຕັດຄໍໃຫ້ພວກລູກເອົາພາຖາດຄຳມາຮອງບໍ່ໃຫ້ເລືອດ ແລະ ຫົວຂອງພໍ່ຕົກລົງດິນເດັດຂາດ, ຖ້າຕົກລົງໃສ່ດິນຈະເຮັດໃຫ້ບ້ານເມືອງເກີດໄພພິບັດ, ພາຍຫຼັງຕັດແລ້ວໃຫ້ເອົາໄປເກັບຮັກສາໄວ້ຖ້ຳເຂົາສຸເມນໂນລາດ, ເມື່ອເຖິງເດືອນ 5 ຟ້າລ່ວງ ຫຼື ຕຸດສົງການປີໃດ ມື້ສັງຂານລ່ວງກົງກັບວັນໃດໃຫ້ລູກສາວປະຈຳວັນນັ້ນຂີ່ສັດທີ່ເປັນພາຫະນະຂອງຕົນໄປແຫ່ເອົາພະສຽນ ຫຼື ຫົວຂອງພໍ່ອອກມາຫົດສົງ, ລ້າງຊ່ວຍດ້ວຍນ້ຳອົບ, ນ້ຳຫອມແລ້ວຈຶ່ງເອົາໄປໄວ້ບ່ອນເກົ່າ. ຊຶ່ງລູກສາວຂອງພະຍາກະບິນລະພົມແມ່ນມີ 7 ຄົນ ເປັນຕົວແທນໃຫ້ 7 ວັນໃນໜຶ່ງອາທິດ ແລະ ແຕ່ລະຄົນແມ່ນມີພາຫະນະເປັນຂອງໂຕເອງ. ສຳລັບປີນີ້ສັງຂານລ່ວງອັງຄານ ວັນທີ 14 ເມສາ ນາມມະຫາສົງການແມ່ນນາງຮາກສະເທວີ ພາຫະນະສະເດັດເທິງຫຼັງໝູປ່າ. ໃນແຕ່ລະປີຄະນະພັກ, ອົງການປົກຄອງແຂວງ ກໍຄືນະຄອນ-ຫຼວງພະບາງໄດ້ນໍາເອົາກິດຈະກໍາແຫ່ນາງສັງຂານປະຈຳມະຫາສົງການເພື່ອນຳເອົາພະສຽນ ຫຼື ຫົວຂອງພະຍາກະບິນລະພົມລົງຫົດສົງ ປະກອບໃນພິທີແຫ່ຫວໍ່ໃນມື້ສັງຂານເນົາ ໂດຍເລີ່ມຈາກວັດທາດນ້ອຍ ຫາວັດຊຽງທອງ ແລະ ແຫ່ຈາກວັດຊຽງທອງກັບຄືນສູ່ວັດທາດນ້ອຍໃນມື້ສັງຂານຂຶ້ນ ຊຶ່ງຜູ້ທີ່ຈະເປັນນາງສັງຂານແມ່ນໄດ້ຜ່ານການຄັດເລືອກໃນໄລຍະກ່ອນການສະເຫຼີມສະຫຼອງບຸນປີໃໝ່, ຕາມມາດຖານເງື່ອນໄຂຂອງຜູ້ເຂົ້າປະກວດ ເປັນຕົ້ນຕ້ອງເປັນຊາວຫຼວງພະບາງໂດຍກຳເນີດ, ເປັນແມ່ຍິງລາວທີ່ມີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ ແລະ ພອນສະຫວັນໃດໜຶ່ງ, ພິເສດແມ່ນເປັນຜູ້ທີ່ຮູ້ຈັກວັດທະນະທຳລາວ ໂດຍສະເພາະວັດທະນະທຳຮີດຄອງທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງຊາວຫຼວງພະບາງ ແລະ ມາດຖານເງື່ອນໄຂອື່ນໆ ໂດຍຈະຄັດເລືອກເອົາພຽງ 7 ຄົນ ທີ່ຈະເປັນນາງສັງຂານ, ໃນນັ້ນມີພຽງ 1 ຄົນ ທີ່ຈະເປັນນາງສັງຂານຕາມນາມມະຫາສົງການຂອງແຕ່ລະປີ ແລະ ມີພາລະກິດຮັບໃຊ້ວຽກງານສ່ວນລວມຂອງພັກ-ລັດເປັນເວລາ 1 ປີ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ບຸນປະເພນີອັນດີງາມນີ້ ໄດ້ຮັບການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍຕໍ່ໄປໃຫ້ເລິກເຊິ່ງ-ກວ້າງຂວາງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ໂດຍສະເພາະຊາວຫຼວງພະບາງທຸກຄົນ ຕ້ອງພ້ອມກັນຮຽນຮູ້ໃຫ້ເລິກເຊິ່ງ ທັງປະຕິບັດຕົນໃຫ້ຖືກຕ້ອງສອດຄ່ອງກັບປະເພນີອັນດີງາມເພື່ອໃຫ້ແຂກທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດມີຄວາມປະທັບໃຈໃນເວລາເຂົ້າມາທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ສຳຜັດເຖິງບັນຍາດກາດທີ່ດີ ບັນຫາໜຶ່ງອີກ ຕ້ອງພ້ອມກັນສະເຫຼີມສະຫຼອງໃຫ້ເບີກບານມ່ວນຊື່ນ ສອດຄ່ອງກັບລະບຽບການທີ່ກຳນົດໄວ້.