1. ສະພາບລວມຂອງເສັ້ນຊາຍແດນ ແລະ ລະບົບຄຸ້ມຄອງດ່ານທົ່ວປະເທດ
ສປປ ລາວ ມີເສັ້ນຊາຍແດນຕິດຈອດກັບ 5 ປະເທດເພື່ອນມິດ, ມີລວງຍາວທັງໝົດປະມານ 5,486,239 ກິໂລແມັດ ຊຶ່ງປະກອບມີເສັ້ນຊາຍແດນທາງບົກຍາວປະມານ 3,793,447 ກິໂລແມັດ ແລະ ທາງນໍ້າຍາວປະມານ 1,692,792 ກິໂລແມັດ. ລາຍລະອຽດມີດັ່ງນີ້:
ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ສສ ຫວຽດນາມ ມີລວງຍາວ 2,337,459 ກິໂລແມັດ;
ທິດເໜືອຕິດກັບ ສປ ຈີນ ມີລວງຍາວ 508,780 ກິໂລແມັດ;
ທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອຕິດກັບ ສສ ມຽນມາ ມີລວງຍາວ 236 ກິໂລແມັດ;
ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ ຣາຊະອານາຈັກໄທ ມີລວງຍາວປະມານ 1,869 ກິໂລແມັດ;
ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ຣາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ ມີລວງຍາວປະມານ 535 ກິໂລແມັດ.
ໃນບັນດາ 5 ປະເທດດັ່ງກ່າວ, ສປປ ລາວ ໄດ້ສຳເລັດການສຳຫຼວດ ແລະ ປັກຫຼັກໝາຍຊາຍແດນຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວກັບ 3 ປະເທດ ຄື: ສປ ຈີນ, ສສ ມຽນມາ ແລະ ສສ ຫວຽດນາມ.
ນອກຈາກນີ້, ວຽກງານການຄຸ້ມຄອງດ່ານຊາຍແດນໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດມາເຖິງປີ 2026 ມີທັງໝົດ 99 ດ່ານ ປະກອບມີ: ດ່ານສາກົນ 32 ດ່ານ, ດ່ານທ້ອງຖິ່ນ 18 ດ່ານ, ດ່ານປະເພນີ 49 ດ່ານ ແລະ ສະໜາມບິນສາກົນ 4 ແຫ່ງ. ໂຕເລກເຫຼົ່ານີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມພ້ອມໃນການເຊື່ອມໂຍງເສດຖະກິດ, ການຄ້າ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວລະຫວ່າງປະເທດຢ່າງເປັນລະບົບ.
2. ຜົນສຳເລັດອັນພົ້ນເດັ່ນໃນການປັກຫຼັກໝາຍຊາຍແດນກັບ 3 ປະເທດ
ສສ ຫວຽດນາມ: ບົນພື້ນຖານສົນທິສັນຍາສະບັບລົງວັນທີ 18 ກໍລະກົດ 1977, ສອງປະເທດໄດ້ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການປັກຫຼັກໝາຍຖີ່ ແລະ ບູລະນະລະບົບຫຼັກໝາຍສຳເລັດຢ່າງສົມບູນໃນປີ 2016 ໂດຍມີຫຼັກໝາຍລວມທັງໝົດ 1,002 ຫຼັກໝາຍ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ທັງສອງຝ່າຍຍັງໄດ້ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຂໍ້ຕົກລົງ ລະຫວ່າງ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສສ ຫວຽດນາມ ວ່າດ້ວຍ ການແກ້ໄຂບັນຫາຍົກຍ້າຍຜູ້ຍົກຍ້າຍຕັ້ງພູມລຳເນົາຕາມລຳພັງໃຈ ແລະ ສ້າງຄອບຄົວບໍ່ຖືກລະບຽບຢູ່ຕາມບໍລິເວນຊາຍແດນ ລາວ-ຫວຽດນາມ ໂດຍຝ່າຍລາວໄດ້ມອບສັນຊາດລາວໃຫ້ຄົນຫວຽດນາມ 6,199 ຄົນ ແລະ ຝ່າຍຫວຽດນາມໄດ້ມອບສັນຊາດຫວຽດນາມໃຫ້ຄົນລາວ 1,516 ຄົນຢ່າງເປັນຮູບປະທຳ;
ສປ ຈີນ: ການສຳຫຼວດ ແລະ ປັກຫຼັກໝາຍໄດ້ດຳເນີນການຢ່າງໂປ່ງໃສ ແລະ ຖືກຕ້ອງ. ຫຼັງຈາກການປັກຫຼັກໝາຍຮອບທຳອິດ, ສອງປະເທດໄດ້ຕົກລົງປັກຫຼັກໝາຍໃຫ້ຖີ່ເຂົ້າກວ່າເກົ່າແຕ່ປີ 2010 ຫາ 2012 ຈົນມີຫຼັກໝາຍລວມທັງໝົດ 104 ຫຼັກໝາຍ ຊຶ່ງຊ່ວຍໃຫ້ເສັ້ນຊາຍແດນມີຄວາມຊັດເຈນ ແລະ ຈະແຈ້ງຂຶ້ນຍິ່ງຂຶ້ນ;
ສສ ມຽນມາ: ໂດຍອີງຕາມຖະແຫຼງການຮ່ວມ ຝຣັ່ງ-ອັງກິດ ປີ 1896 ທີ່ນໍາໃຊ້ຄອງນໍ້າເລິກແມ່ນໍ້າຂອງເປັນເສັ້ນຊາຍແດນ, ສອງປະເທດໄດ້ປັກຫຼັກໝາຍສຳເລັດ 172 ຫຼັກໝາຍ (ຕັ້ງຢູ່ແຄມຝັ່ງເບື້ອງລະ 86 ຫຼັກໝາຍ). ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ສອງຝ່າຍຍັງມີກົນໄກຮ່ວມກັນສຳຫຼວດ ແລະ ບູລະນະສ້ອມແປງຫຼັກ ໝາຍທຸກໆ 5 ປີ ຊຶ່ງຄັ້ງຫຼ້າສຸດແມ່ນຄັ້ງທີ 6 ໃນປີ 2024.
3. ຄວາມຄືບໜ້າ ແລະ ບັນຫາທີ່ຕ້ອງສືບຕໍ່ແກ້ໄຂຂອງວຽກງານຊາຍແດນ ລາວ-ໄທ:
ສປປ ລາວ ແລະ ຣາຊະອານາຈັກໄທ ມີຊາຍແດນຮ່ວມກັນປະມານ 1,869 ກິໂລແມັດ (ຊາຍແດນທາງບົກປະມານ 763 ກິໂລແມັດ ແລະ ທາງນໍ້າປະມານ 1,106 ກິໂລແມັດ).
ຊາຍແດນທາງບົກ: ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນສຳຫຼວດ ແລະ ປັກຫຼັກໝາຍເລີ່ມແຕ່ວັນທີ 6 ພຶດສະພາ 1997. ມາຮອດປັດຈຸບັນສອງຝ່າຍສາມາດສຳເລັດການປັກຫຼັກໝາຍແລ້ວ 211 ຫຼັກໝາຍ, ເທົ່າກັບ 89% ຂອງລວງຍາວເສັ້ນຊາຍແດນທາງບົກ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງມີ 14 ບໍລິເວນທີ່ຍັງຄົງຄ້າງທີ່ຍັງຈະຕ້ອງໄດ້ສືບຕໍ່ປຶກສາຫາລື (ພາກເໜືອ 6 ບໍລິເວນ ແລະ ພາກໃຕ້ຢູ່ແຂວງຈຳປາສັກ 8 ບໍລິເວນ).
ຊາຍແດນທາງນໍ້າ (ແມ່ນໍ້າຂອງ ແລະ ນໍ້າເຫືອງ): ສໍາລັບເສັ້ນຊາຍແດນຕາມລໍານໍ້າຂອງ ຝ່າຍລາວຢຶດໝັ້ນຕາມສົນທິສັນຍາ ແລະ ແຜນທີ່ ຝຣັ່ງ-ສະຫຍາມ ປີ 1929-1931, ໃນຂະນະທີ່ຝ່າຍໄທແມ່ນຍັງມີທັດສະນະທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ສ່ວນແມ່ນໍ້າເຫືອງ (ຍາວປະມານ 153 ກິໂລແມັດ), ຄະນະຜູ້ຊ່ຽວຊານສອງຝ່າຍຍັງຕ້ອງໄດ້ສືບຕໍ່ ປະສານງານ ແລະ ແກ້ໄຂດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ ແລະ ສັນຕິວິທີ.
4. ບາດກ້າວບຸກທະລຸໃນວຽກງານຊາຍແດນ ລາວ-ກຳປູເຈຍ:
ສປປ ລາວ ແລະ ຣາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ ມີຊາຍແດນຮ່ວມກັນປະມານ 535 ກິໂລແມັດ. ພາຍຫຼັງການລົງນາມໃນສົນທິສັນຍາ ວ່າດ້ວຍການກຳນົດຊາຍແດນ ລະຫວ່າງ ສປປ ລາວ ແລະ ຣາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ ສະບັບລົງວັນທີ 13 ກຸມພາ 2023, ວຽກງານຊາຍແດນຂອງສອງປະເທດໄດ້ມີບັນຍາກາດໃໝ່ທີ່ດີຂຶ້ນ, ຜ່ອນຄາຍ ແລະ ມີຄວາມຄືບໜ້າຢ່າງຕັ້ງໜ້າ.
ໂດຍອີງໃສ່ "4 ຫຼັກການ"ໃນການກໍານົດເສັ້ນຊາຍແດນ ລະຫວ່າງ ລາວ-ກໍາປູເຈຍ ທີ່ໄດ້ຮັບຮອງໃນປີ 1995 (ເຊັ່ນ: ການອີງໃສ່ແຜນທີ່ອິນດູຈີນ ມາດຕາສ່ວນ 1:100,000 ພິມປີ 1933-1953, ຫຼັກການສາກົນ, ການຄຳນຶງເຖິງເຂດທີ່ປະຊາຊົນຄຸ້ມຄອງຕົວຈິງ ແລະ ຄວາມສະເໝີພາບຕ່າງຕອບສະ ໜອງຜົນປະໂຫຍດຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ), ສອງຝ່າຍໄດ້ສຸມໃສ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານຢ່າງເປັນລະບົບ.
ການປັກຫຼັກໝາຍແບບໃໝ່: ສອງຝ່າຍໄດ້ຕົກລົງກັນປັກຫຼັກໝາຍຊາຍແດນແບບໃໝ່ທີ່ແໜ້ນ ໜາຖາວອນ ທົດແທນຫຼັກໝາຍເກົ່າ 121 ຫຼັກໝາຍ ແລະ ປັກເພີ່ມເຕີມອີກ 389 ຫຼັກໝາຍ ລວມເປັນ 510 ຫຼັກໝາຍ ຢູ່ໃນຕອນຊາຍແດນ 86% ທີ່ສອງຝ່າຍໄດ້ເປັນເອກະພາບກັນແລ້ວ. ມາຮອດເດືອນສິງຫາ 2026, ສອງຝ່າຍສາມາດກຳນົດຈຸດໄດ້ 375 ຫຼັກໝາຍ (ເທົ່າກັບ 73.52%) ແລະ ກໍ່ສ້າງເຊື່ອມຕໍ່ຫຼັກໝາຍສຳເລັດແລ້ວ 291 ຫຼັກໝາຍ (57.05%).
ການແກ້ໄຂບໍລິເວນທີ່ຍັງບໍ່ທັນເປັນເອກະພາບ: ຈາກ 7 ບໍລິເວນທີ່ຍັງຄົງຄ້າງ, ສອງຝ່າຍສາມາດແກ້ໄຂໄດ້ແລ້ວ 5 ບໍລິເວນ (ລວມມີ ບໍລິເວນລຳນໍ້າເຊລໍາເພົາ, ບໍລິເວນລຳແມ່ນໍ້າຂອງ, ບໍລິເວນທາງລົງເວີນຄາມ, ເສັ້ນທາງດົງກະລໍ ແລະ ບໍລິເວນຫ້ວຍໂສດ). ສ່ວນອີກ 2 ບໍລິເວນ ຄື: ບໍລິເວນຍອດເຊລໍາເພົາ ແລະ ບໍລິເວນເວີນຄາມ ຫຼື ກົກເດື່ອ ລວມທັງບໍລິເວນ 14% (ແກ້ງຕໍມໍຄອຍ-ຫ້ວຍຕະເງົາ) ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ສຳຫຼວດຢູ່ແຂວງອັດຕະປື ແລະ ຊຽງແຕງ ແມ່ນພວມສືບຕໍ່ປຶກສາຫາລື ແລະ ແກ້ໄຂເທື່ອລະກ້າວຕາມທິດຊີ້ນຳຂອງຂັ້ນເທິງ "ແກ້ແຕ່ຈຸດນ້ອຍຫາໃຫຍ່, ແຕ່ງ່າຍຫາຍາກ".
5. ທິດທາງໃນຕໍ່ໜ້າ: ແມ່ນຈະສືບຕໍ່ສຳຫຼວດ ແລະ ປັກຫຼັກໝາຍຊາຍແດນຕາມແຜນການ, ເລັ່ງລັດການກໍ່ສ້າງຫຼັກໝາຍໃນຈຸດທີ່ຕົກລົງກັນແລ້ວ, ສືບຕໍ່ເຈລະຈາແກ້ໄຂບໍລິເວນທີ່ຍັງຄົງຄ້າງຢ່າງປະດິດສ້າງ, ພ້ອມທັງສ້າງແຜນທີ່ເສັ້ນຊາຍແດນ ແລະ ອະນຸສັນຍາລະອຽດ ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ເສັ້ນຊາຍແດນຂອງ ສປປ ລາວ ກັບບັນດາປະເທດໃກ້ຄຽງ ມີຄວາມໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ ແລະ ເປັນບ່ອນອີງອັນໜັກແໜ້ນໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາປະເທດຊາດໃນອະນາຄົດ.
(ຂ່າວ: ຄະນະກຳມະການຊາຍແດນ ກຕທ)
ຄໍາເຫັນ