 |
ໂອກາດນີ້, ທ່ານ ພົອ ຄໍາລຽງ ອຸທະໄກສອນ ໄດ້ຍົກໃຫ້ເຫັນບາງເນື້ອທີ່ສຳຄັນຂອງວັນດັ່ງກ່າວວ່າ: ວັນທີ 21 ມີນາ 1946 ເປັນວັນທີ່ປວງຊົນລາວທັງຊາດ ພ້ອມກັນລະນຶກເຖິງເຫດການທີ່ພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ໄດ້ສ້າງໂສກນາດຕະກຳໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນລາວ ທີ່ເມືອງທ່າແຂກ ແຂວງຄໍາມ່ວນ ແລະ ພະນັກງານນັກຮົບຂອງພວກເຮົາ ຊຶ່ງມັນໄດ້ເຂັ່ນຂ້າປະຊາຊົນລາວຜູ້ບໍລິສຸດ ດ້ວຍວິທີການທີ່ໂຫດ ຫ້ຽມ, ໄຮ້ມະນຸດສະທໍາ ລວມທັງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ ກໍຖືກຂ້າຢ່າງໂຫດຮ້າຍປ່າເຖືອນ. ສະນັ້ນ, “ວັນທີ 21 ມີນາ ຈຶ່ງໄດ້ກາຍເປັນວັນຄຽດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນລາວຕໍ່ສັດຕູຜູ້ຮຸກຮານ”. ອີກດ້ານໜຶ່ງ ວັນດັ່ງກ່າວ, ກໍມີອີກຄວາມໝາຍໜຶ່ງທີ່ເລິກເຊິ່ງຂອງປວງຊົນລາວທັງຊາດ ຊຶ່ງມັນໄດ້ສ່ອງແສງໃຫ້ເຫັນເຖິງນໍ້າໃຈຮັກຊາດອັນແທ້ຈິງ ບໍ່ຍອມຈໍານົນຂອງປະຊາຊົນລາວ ແລະ ພະນັກງານນັກຮົບ ທີ່ພ້ອມຕໍ່ສູ້, ພ້ອມເສຍສະລະເພື່ອຊາດ. ວັນທີ 21 ມີນາ 1946 ຍັງໄດ້ຖືກກຳນົດເປັນ “ວັນນັກຮົບເສຍອົງຄະ ແລະ ເສຍສະລະຊີວິດເພື່ອປະເທດຊາດ” ຊຶ່ງປີນີ້ແມ່ນຄົບຮອບ 80 ປີ.
ກ່ອນໜ້ານີ້, ເຫດການທີ່ໄດ້ຈາລຶກຄວາມຄຽດແຄ້ນ ແລະ ສັນລະເສີນນໍ້າໃຈຮັກຊາດ, ນໍ້າໃຈເສຍສະລະຂອງປະຊາຊົນລາວ ແລະ ພະນັກງານນັກຮົບຂອງພວກເຮົາ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນເມື່ອພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ກັບຄືນມາຮຸກຮານລາວອີກຄັ້ງໃໝ່ ເມື່ອໄລຍະຕົ້ນປີ 1946. ເວລານັ້ນ, ປະທານໂຮ່ຈີ່ມິງ ໄດ້ແນະນໍາໃຫ້ພວກເຮົາຫັນທິດ ຈາກການເຄື່ອນໄຫວໃນຕົວເມືອງເປັນຈຸດໜັກ ໄປສູ່ຊົນນະບົດ, ກໍ່ສ້າງຮາກຖານປະຊາຊົນ, ປຸກລະດົມຂົນຂວາຍຊາວໄຮ່ນາ. ຈາກນັ້ນ, ເຂດທີ່ໝັ້ນຕໍ່ຕ້ານຈຶ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນຫລາຍແຫ່ງ, ລະດັບຄວາມຕື່ນຕົວຂອງປະຊາຊົນລາວກໍນັບມື້ນັບສູງຂຶ້ນ, ເພື່ອສະກັດກັ້ນ, ຕ້ານການບຸກລຸກຄັ້ງ ໃໝ່ຂອງສັດຕູ, ທະຫານ ແລະ ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ສົມທົບກັບກຳລັງປະກອບອາວຸດຂອງຄົນຫວຽດນາມຢູ່ລາວ ໄດ້ດຳເນີນການຕໍ່ສູ້ຢ່າງອົງອາດກ້າແກ່ນ, ຕີຕ້ານການບຸກລຸກບຽດ ຢຶດຂອງສັດຕູຢູ່ບັນດາຕົວເມືອງຕ່າງໆ ໃຫ້ປະລາໄຊເປັນກ້າວໆ. ເດັ່ນກວ່າໝູ່ ແມ່ນບັ້ນຮົບປົກປ້ອງຕົວເມືອງທ່າແຂກ ຊຶ່ງເປັນຈຸດຍຸດທະສາດໜຶ່ງທີ່ສໍາຄັນຂອງການປະຕິວັດໃນເວລານັ້ນ.
ໃນຕົ້ນເດືອນກຸມພາ ປີ 1946, ໜ່ວຍພັກປະຈໍາເມືອງທ່າແຂກ ໄດ້ເປີດກອງປະຊຸມ ແລະ ໄດ້ອອກມະຕິວ່າ: ຕ້ອງເພີ່ມຄວາມສາມັກຄີ ລະຫວ່າງ 2 ກໍາລັງປະກອບອາວຸດຂອງລາວ ແລະ ຊາວຫວຽດນາມຕ່າງດ້າວ ເພື່ອກະກຽມໃຫ້ແກ່ການຕໍ່ສູ້ປ້ອງກັນເມືອງທ່າແຂກ, ປົກປັກຮັກສາຊັບສົມບັດຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ເປັນການທົດສອບໃນແປວໄຟ ເພື່ອສ້າງກຳລັງໃຫ້ເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວ. ປະຕິບັດຕາມມະຕິດັ່ງກ່າວ, ຄະນະບັນຊາການທະຫານ ແລະ ຄະນະຮັກສາຕົວເມືອງທ່າແຂກ ໂດຍແມ່ນ ປະທານ ສຸພານຸວົງ ເປັນຜູ້ບັນຊາການສູງສຸດ ໄດ້ຮຽກປະຊຸມ ເພື່ອຜ່ານແຜນການສູ້ຮົບປ້ອງກັນຕົວເມືອງທ່າແຂກຢ່າງລະອຽດ. ຄະນະບັນຊາການ ໄດ້ມອບໜ້າທີ່ໃຫ້ 2 ທ່ານຄື: ທ່ານ ສິງກະໂປ ສີໂຄດຈຸນລະມະນີ ແລະ ທ່ານ ຫງວຽນແຈ້ງ ຮອງຫົວໜ້າຄະນະບັນຊາການ ຮັບຜິດຊອບເຂດຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ຂອງເມືອງທ່າແຂກ. ກໍາລັງທະຫານພວກເຮົາ ລວມມີ 800 ກວ່າຄົນ ໄດ້ຈັດຕັ້ງເປັນ 4 ກອງຮ້ອຍ (ລາວ 2 ກອງຮ້ອຍ ແລະ ຊາວຫວຽດນາມຕ່າງດ້າວ 2 ກອງ ຮ້ອຍ) ປະກອບອາວຸດ ແລະ ມີໜ້າທີ່ຮ່ວມກັບໜ່ວຍປ້ອງກັນຕົວກຽມພ້ອມສູ້ຮົບກັບພວກສັດຕູໃນທຸກທິດ. ຕອນເຊົ້າວັນທີ 21 ມີນາ 1946 ເຮືອບິນຂອງພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ໄດ້ຫວ່ານໃບປີວລົງຕົວເມືອງທ່າແຂກ ຊຶ່ງມີເນື້ອໃນໃຫ້ທະຫານກູ້ຊາດວາງອາວຸດ ແລະ ຍອມຈຳນົນ ຕໍ່ກອງທະຫານພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ. ຈາກນັ້ນທະຫານພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ໄດ້ເຕົ້າໂຮມກຳລັງຢ່າງຫຼວງ ຫຼາຍບຸກໂຈມຕີເຂົ້າຕົວເມືອງທ່າແຂກເປັນ 3 ປີກ (3 ທິດທາງ), ການຕໍ່ສູ້ຍິ່ງດຸເດືອດຂຶ້ນສູ່ລະດັບສູງ, ທະຫານລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ກໍຍິ່ງພະຍາຍາມຈະຜ່າຂ້າມແນວປ້ອງກັນເຂົ້າໄປໃຫ້ໄດ້. ເມື່ອບໍ່ສາມາດຮັກສາຕົວເມືອງທ່າແຂກໄວ້ໄດ້ ທະຫານຂອງພວກເຮົາທັງຕ້ານ ແລະ ຖອຍໄປທາງແຄມແມ່ນ້ຳຂອງ ພ້ອມກັບປະຊາຊົນ ລອຍຂ້າມແມ່ນ້ຳຂອງໄປແຂວງນະຄອນພະນົມ ປະເທດໄທ. ພວກສັດຕູໄດ້ໃຊ້ເຮືອບິນ, ປືນໃຫຍ່, ປືນກົນຈັກ ແລະ ປືນອື່ນໆ ຍິງໃສ່ປະຊາຊົນ ແລະ ທະຫານຂອງພວກເຮົາທີ່ພວມຂ້າມແມ່ນ້ຳຂອງຢ່າງໂຫດຮ້າຍສາມານທີ່ສຸດ ເຮັດໃຫ້ພະນັກງານນັກຮົບ ແລະ ປະຊາຊົນ ຖືກບາດເຈັບລົ້ມຕາຍຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ເຮືອຈັກທີ່ປະທານ ສຸພານຸວົງ ແລະ ພະນັກງານຈຳນວນໜຶ່ງ ໄດ້ຖືກເຮືອ ບິນຂອງສັດຕູຍິງຢູ່ກາງແມ່ນ້ຳຂອງ.
ພາຍຫລັງພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ແລະ ລູກແຫຼ້ງຕີນມືຂອງພວກເຂົາ ຢຶດຄອງຕົວເມືອງທ່າແຂກໄດ້ແລ້ວ ພວກເຂົາໄດ້ສ້າງໂທດກຳທີ່ບໍ່ມີວັນຈະລືມໄດ້ໃຫ້ປະຊາຊົນລາວ ໂດຍພວກເຂົາໄດ້ເຂັ່ນຂ້າປະຊາຊົນລາວ ແລະ ຊາວຫວຽດນາມຕ່າງດ້າວຜູ້ບໍລິສຸດ ດ້ວຍວິທີທີ່ໂຫດຫ້ຽມ, ເຂັ່ນຂ້າແມ່ມານດ້ວຍການເອົາກະບີ່ແທງທ້ອງ, ຈັບເອົາເດັກນ້ອຍຍັດໃສ່ເປົາປ່ານມັດປາກ ແລ້ວຖິ້ມລົງນ້ຳຂອງ ແລະ ໃສ່ຄົກມອງຕຳຈົນຕາຍ, ເອົາປືນຍິງກວາດໃສ່ຝູງຄົນ ແລ້ວໂຍນລົງນ້ຳຂອງ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ນ້ຳຂອງເວລານັ້ນ ເຕັມໄປດ້ວຍເລືອດ ແລະ ຊາກສົບ. ປະຊາຊົນຜູ້ບໍລິສຸດ ລວມທັງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ ຈຳນວນ 3,000 ກວ່າຄົນ ຖືກຂ້າຕາຍ, ເຮືອນຊານບ້ານຊ່ອງ ແລະ ພື້ນຖານໂຄງລ່າງຖືກທຳລາຍເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ, ຄອບຄົວ, ຜົວ, ເມຍ, ພໍ່, ແມ່, ລູກ ຖືກພັດພາກຈາກກັນ, ລູກກາຍເປັນກ່ຳພ້າ-ກ່ຳພອຍ.
ເຫດການໃນວັນທີ 21 ມີນາ 1946 ເປັນວັນທີ່ສໍາຄັນໃນປະຫວັດສາດ ແຫ່ງການປະຕິວັດຂອງຊາດເຮົາ ຊຶ່ງບໍ່ສະເພາະແຕ່ເປັນພຽງວັນຄຽດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນລາວ ຕໍ່ຜູ້ຮຸກຮານ, ແຕ່ຍັງເປັນວັນສາມັກຄີຕໍ່ສູ້ດ້ວຍເລືອດເນື້ອເປັນຕາຍຮ່ວມກັນ ລະຫວ່າງ 2 ຊາດ ລາວ-ຫວຽດນາມອ້າຍນ້ອງ ທີ່ເປັນແວ່ນແຍງອັນເຫລື້ອມໃສຂອງນ້ຳໃຈສູ້ຮົບຢ່າງພິລະອາດຫານບໍ່ຍອມຈຳນົນຂອງກອງທັບ ແລະ ປະຊາ ຊົນເມືອງທ່າແຂກ ກໍຄື ການບັນຊາທີ່ເດັດດ່ຽວໜຽວແໜ້ນຂອງຄະນະກອງບັນຊາການກຳລັງປະກອບອາວຸດຂອງພວກເຮົາ ໂດຍແມ່ນປະທານ ສຸພານຸວົງ ເປັນຜູ້ນຳໜ້າ, ມັນໄດ້ຝັງເລິກໃນດວງໃຈ ຂອງປະຊາຊົນລາວ ແລະ ຫວຽດນາມຕ່າງດ້າວ ທີ່ຮັກຊາດຈົນຊົ່ວກາລະນານ.
ເຖິງການຕໍ່ສູ້ປົກປ້ອງຕົວເມືອງທ່າແຂກ ບໍ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ ແລະ ຖືກນອງເລືອດກໍຕາມ, ແຕ່ມັນກໍເປັນການປຸກລະດົມນ້ຳໃຈຮັກຊາດ, ຄຽດແຄ້ນສັດຕູຂອງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ພ້ອມກັນລຸກຂຶ້ນຢ່າງເປັນຂະບວນຕໍ່ສູ້ຕ້ານການຮຸກຮານ ແລະ ໄດ້ກາຍເປັນເຫດການປະຫວັດສາດແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ພິລະອາດຫານຂອງປະຊາຊົນລາວ ແລະ ກາຍເປັນກະແສຟອງໃຫ້ແກ່ການປະຕິວັດຊາດ ປະຊາທິ ປະໄຕ ຂອງພວກເຮົາກ້າວໄປສູ່ການປົດປ່ອຍຊາດຢ່າງສົມບູນ.(ຂ່າວ:ຂປລ-ພາບ: ອ່າຍຄຳ)
ຄໍາເຫັນ