ການວິເຄາະປະເມີນວ່າ 37% ຂອງຄົນເຈັບພະຍາດມະເຮັງໃໝ່ໃນປີ 2022 ຫຼື ປະມານ 7.1 ລ້ານຄົນ, ແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບສາເຫດທີ່ສາມາດປ້ອງກັນໄດ້ ຊຶ່ງການຄົ້ນພົບເຫຼົ່ານີ້ເນັ້ນໃຫ້ເຫັນເຖິງທ່າແຮງອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງມາດຕະການປ້ອງກັນເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບຈາກພະຍາດມະເຮັງທົ່ວໂລກ.
ບົດລາຍງານທີ່ພິມໃນວາລະສານ Nature Medicine ລະບຸວ່າ: ການວິເຄາະຂໍ້ມູນຈາກ 185 ປະເທດ ແລະ ມະເຮັງ 36 ຊະນິດ ພົບວ່າ: ຢາສູບເປັນສາເຫດຫຼັກຂອງມະເຮັງທີ່ສາມາດປ້ອງກັນໄດ້ທົ່ວໂລກ ຊຶ່ງກວມເອົາ 15% ຂອງຄົນເຈັບກໍລະນີໃໝ່ທັງໝົດ, ຮອງລົງມາຄືການຕິດເຊື້ອ ແລະ ການດື່ມເຫຼົ້າ.
ມະເຮັງປອດ, ມະເຮັງກະເພາະອາຫານ ແລະ ມະເຮັງປາກມົດລູກ ເປັນມະເຮັງ 3 ຊະນິດທີ່ກວມເອົາເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງກໍລະນີຄົນເຈັບມະເຮັງທັງໝົດທີ່ສາມາດປ້ອງກັນໄດ້ທັງໃນຜູ້ຊາຍ ແລະ ແມ່ຍິງ, ໂດຍມະເຮັງປອດສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບການສູບຢາ ແລະ ມົນລະພິດທາງອາກາດ, ມະເຮັງກະເພາະອາຫານສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນເກີດຈາກການຕິດເຊື້ອ Helicobacter pylori ແລະ ມະເຮັງປາກມົດລູກເກືອບທັງໝົດແມ່ນເກີດຈາກເຊື້ອ HPV (Human Papillomavirus).
ທ່ານ ອັງເດຣ ອິລບາວີ ຫົວໜ້າທີມຄວບຄຸມພະຍາດມະເຮັງຂອງ WHO ກ່າວວ່າ: ນີ້ແມ່ນການວິເຄາະລະດັບໂລກຄັ້ງທຳອິດທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າຄວາມສ່ຽງຂອງພະຍາດມະເຮັງມາຈາກສາເຫດທີ່ຄົນເຮົາສາມາດປ້ອງກັນໄດ້ຫຼາຍໜ້ອຍພຽງໃດ. ການສຶກສາຮູບແບບ ແລະ ທ່າອ່ຽງໃນບັນດາປະເທດ ແລະ ກຸ່ມປະຊາກອນທີ່ຫຼາກຫຼາຍຊ່ວຍໃຫ້ມີຂໍ້ມູນທີ່ສະເພາະເຈາະຈົງຫຼາຍຂຶ້ນ ເພື່ອສະໜັບສະໜູນທັງພາກລັດຖະບານ ແລະ ປະຊາຊົນໃນການປ້ອງກັນກໍລະນີການເປັນມະເຮັງຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍກ່ອນທີ່ມັນຈະເກີດຂຶ້ນ.
ບົດລາຍງານຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ: ອັດຕາສ່ວນຂອງມະເຮັງທີ່ສາມາດປ້ອງກັນໄດ້ໃນຜູ້ຊາຍແມ່ນສູງກວ່າແມ່ຍິງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ໂດຍຄົນເຈັບພະຍາດມະເຮັງໃໝ່ຂອງຜູ້ຊາຍ 45% ເປັນກໍລະນີທີ່ສາມາດປ້ອງກັນໄດ້ ເມື່ອທຽບກັບ 30% ໃນແມ່ຍິງ.
ສຳລັບຜູ້ຊາຍ, ການສູບຢາເປັນສາເຫດຂອງມະເຮັງ ຄິດເປັນປະມານ 23% ຂອງຄົນເຈັບພະຍາດມະເຮັງໃໝ່ທັງໝົດ, ຕິດຕາມດ້ວຍການຕິດເຊື້ອ (9%) ແລະ ການດື່ມເຫຼົ້າ (4%). ໃນຂະນະທີ່ແມ່ຍິງທົ່ວໂລກ, ການຕິດເຊື້ອຄິດເປັນ 11% ຂອງກໍລະນີມະເຮັງໃໝ່, ຕິດຕາມດ້ວຍການສູບຢາ (6%) ແລະ ດັດຊະນີມວນກາຍສູງ (3%).
ອົງການ WHO ລະບຸວ່າ: ການຄົ້ນພົບເຫຼົ່ານີ້ເນັ້ນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຈຳເປັນຂອງຍຸດທະສາດການປ້ອງກັນທີ່ ເໝາະສົມກັບສະພາບການ, ລວມທັງມາດຕະການຄວບຄຸມຢາສູບທີ່ເຂັ້ມງວດ ແລະ ການຄວບຄຸມການດື່ມເຫຼົ້າ, ການສັກຢາວັກຊິນປ້ອງກັນການຕິດເຊື້ອທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງເຊັ່ນ: HPV ແລະ ຕັບອັກເສບບີ, ການປັບປຸງຄຸນນະພາບອາກາດ, ສະຖານທີ່ເຮັດວຽກທີ່ປອດໄພກວ່າ ແລະ ການສ້າງສະພາບແວດລ້ອມດ້ານອາຫານ ແລະ ການອອກກຳລັງກາຍທີ່ເປັນປະໂຫຍດຕໍ່ສຸຂະພາບຫຼາຍຂຶ້ນ.
ຄໍາເຫັນ