ລົດໄຟຟ້າ ເປັນອີກທາງເລືອກ ແລະ ທາງລອດ

(ໂດຍ: ຣັດສະໝີ ດວງສັດຈະ)

ປັດຈຸບັນ; ລາຄານ້ຳມັນໂລກ ໄດ້ມີການຜັນຜວນຢ່າງຕໍ່ເນືື່ອງ ມັນໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບ ຕໍ່ເສດຖະກິດໂລກ-ເສດຖະກິດລາວ ຊຶ່ງນຳມາເຖິງຄວາມບໍ່ສະຖຽນທາງດ້ານການເງິນ-ເງິນຕາ ເຮັດໃຫ້ກ້ອນເງິນກ້ອນໃຫຍ່ໄຫຼອອກໄປຕ່າງປະເທດ ແລະ ລາຄາສິນຄ້າ ຢູ່ທ້ອງຕະຫຼາດແກວ່ງໄກວໄປຕາມໆກັນ; ແຕ່ໃນຂະນະນີ້, ມີຫຼາຍປະເທດໃນໂລກ ໄດ້ຫັນມານໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າ ພ້ອມທັງພັດທະນາລະບົບປະຈຸ (ສາກ) ໄຟຟ້າ ຕາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆນັບມື້ຫຼາຍຂຶ້ນ ໂດຍມີເປົ້າໝາຍຫຼັກ ແນໃສ່ຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບຈາກມົນລະພິດທາງອາກາດທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກການປ່ອຍກ໊າສ CO2 ຂອງໂຮງງານອຸດສາຫະກໍາ, ຈາກພາຫະນະທີ່ໃຊ້ນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟ ແລະ ມີຫຼາຍປະເທດ ໄດ້ເລີ່ມປະກາດຈຸດຢືນໃນການຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມເປັນພັນທະຂອງຕົນ ຕໍ່ການຫຼຸດຜ່ອນມົນລະພິດທາງອາກາດ ໂດຍກໍານົດທິດທາງການພັດທະນາ ແລະ ນໍາໃຊ້ພາຫະນະ ທີ່ບໍ່ມີມົນລະພິດ ຊຶ່ງຈະເຮັດໃຫ້ປະຊາຄົມໂລກ ໂດຍສະເພາະຊາວລາວຈະບໍ່ໄດ້ໂຈມຫົວ ຍ້ອນການເໜັງຕີງຂອງລາຄານ້ຳມັນ ແລະ ທັງຫຼຸດຜ່ອນເງິນຕາໄຫຼອອກ ທີ່ເປັນຕົ້ນເຫດກໍ່ໃຫ້ເກີດສະພາບເສດຖະກິດບອບບາງ.
ໃນຜ່ານມາ; ພັກ-ລັດຖະບານ ສປປ ລາວ ໄດ້ວາງແຜນນະໂຍາຍ ເພື່ອຮັບມືກັບບັນຫາດັ່ງກ່າວ ໂດຍໄດ້ອອກແຈ້ງການ ເລກທີ 35/ຫສພ/2021 ກ່ຽວກັບທິດຊີ້ນໍາຂອງກົມການເມືອງສູນກາງພັກໃນດ້ານນະໂຍບາຍ ແລະ ທິດທາງຈັດຕັ້ງປະຕິບັດການຫັນໄປສູ່ການນໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າ; ຍຸດທະສາດສົ່ງເສີມການນໍາໃຊ້ພະລັງງານສະອາດ ສໍາລັບຂະແໜງ ຄົມມະນາຄົມ-ຂົນສົ່ງ ທີ່ຮັບຮອງ ແລະ ປະກາດໃຊ້ ຕາມດໍາລັດເລກ ທີ 231/ນຍ/2020; ຜັນຂະຫຍາຍວາລະວາລະແຫ່ງຊາດ ກ່ຽວກັບການແກ້ໄຂຄວາມຫຍຸ້ງຍາກດ້ານເສດຖະກິດ-ການເງິນ ໂດຍສະເພາະມາດຕະການປະຢັດ ເພື່ອເປັນການຫຼຸດຜ່ອນການນໍາເຂົ້ານໍ້າມັນເຊື້ອໄຟ ຈາກຕ່າງປະເທດກໍຄືຫຼຸດ ຜ່ອນການໄຫຼອອກຂອງເງິນຕາຕ່າງປະເທດ, ຫຼຸດຜ່ອນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງຜູ້ຊົມໃຊ້ຍານພາຫະນະ, ຫຼຸດຜ່ອນມົນລະພິດຈາກການນໍາໃຊ້ລົດທີ່ແລ່ນດ້ວຍນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟ ແລະ ສົ່ງເສີມການນໍາໃຊ້ພະລັງງານໄຟຟ້າ ທີ່ ສປປ ລາວ ມີທ່າແຮງໃນການຜະລິດ; ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າສະພາບການໃໝ່; ລັດຖະບານ ຈຶ່ງອອກມະຕິ ເລກທີ 08/ລບ/2021 ວ່າດ້ວຍການຮັບຮອງ ແລະ ປະກາດໃຊ້ນະໂຍບາຍການນໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ປະກອບດ້ວຍນະໂຍບາຍ ຕໍ່ຜູ້ນໍາເຂົ້າ ແລະ ຈໍາໜ່າຍລົດໄຟຟ້າ ຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການສົ່ງເສີມການລົງທຶນ; ພາສີ, ຄຸ້ມຄອງສ່ວຍສາອາກອນ ແລະ ກົດໝາຍ, ລະບຽບການອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ເພື່ອສົ່ງເສີມທຸລະກິດນໍາເຂົ້າ ແລະ ຈໍາໜ່າຍລົດໄຟຟ້າ; ພ້ອມນັ້ນ, ລັດຈະບໍ່ຈໍາກັດດ້ານໂກຕ້າໃນການນໍາເຂົ້າລົດໄຟຟ້າ ເພື່ອສົ່ງເສີມໃຫ້ມີການແຂ່ງຂັນລາຄາ ຕາມກົນໄກຕະຫຼາດ; ແຕ່ລົດໄຟຟ້າ ທີ່ນໍາເຂົ້າ ແລະ ຈໍາໜ່າຍ ຕ້ອງຮັບປະກັນດ້ານຄຸນນະພາບ, ຄວາມປອດໄພດ້ານເຕັກນິກ ຕາມມາດຕະຖານສາກົນ, ມີສູນບໍລິການຫຼັງການຂາຍ, ສ້ອມແປງ ແລະ ປ່ຽນຖ່າຍອຸປະກອນຕ່າງໆ ລວມທັງມີລະບົບກໍາຈັດ-ຈັດການໝໍ້ໄຟທີ່ເສື່ອມຄຸນນະພາບ ແລະ ສິ່ງເສດເຫຼືອຈາກກິດຈະການລົດໄຟຟ້າ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບ ຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ-ສັງຄົມ ຢ່າງເປັນລະບົບ; ກໍານົດປ້າຍ ຫຼື ເຄື່ອງໝາຍ ເປັນສັນຍາລັກສະເພາະສໍາລັບລົດໄຟຟ້າ ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ ແລະ ບຸກຄົນທົ່ວໄປສາມາດຈໍາແນກໄດ້ງ່າຍ.
ລັດຖະບານ ມີນະໂຍບາຍ ຕໍ່ຜູ້ຜະລິດ ແລະ ປະກອບລົດໄຟຟ້າ ໂດຍລັດສົ່ງເສີມບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດທີ່ສົນໃຈລົງທຶນເຂົ້າໃນການສ້າງໂຮງງານຜະລິດຊິ້ນສ່ວນອຸປະກອນ, ອາໄຫຼ່ ແລະປະກອບລົດໄຟຟ້າ ເພື່ອສະໜອງພາຍໃນ ແລະ ສົ່ງອອກ ໂດຍການໃຫ້ນະໂຍບາຍເໝາະສົມ ດ້ານພາສີ, ອາກອນການນໍາເຂົ້າ; ສໍາລັບການນໍາເຂົ້າອຸປະກອນ ແລະ ຊິ້ນສ່ວນອາໄຫຼ່ ເພື່ອປະກອບເປັນລົດໄຟຟ້າ, ຜ່ອນ ຜັນອາກອນກໍາໄລ ແລະ ຄ່າເຊົ່າສໍາປະທານທີ່ດິນຂອງລັດ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ປະກອບການ ໂດຍສອດຄ່ອງກັບກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການອື່ນໆ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຂອງ ສປປ ລາວ.
     ດ້ານນະໂຍບາຍ ຕໍ່ຜູ້ບໍລິການດ້ານຕ່າງໆ ກ່ຽວພັນກັບລົດໄຟຟ້າ: ລັດສົ່ງເສີມບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ທີ່ຈະລົງທຶນພັດທະນາສະຖານີບໍລິການສາກລົດໄຟຟ້າ ໂດຍລັດມີນະໂຍບາຍຍົກເວັ້ນ ຫຼື ຜ່ອນຜັນພາສີການນໍາເຂົ້າອຸປະກອນ ແລະ ລະບົບສະຖານີບໍລິການສາກລົດໄຟຟ້າ; ກໍານົດໂຄງສ້າງລາຄາໄຟຟ້າ ສໍາລັບສະຖານີບໍລິການສາກລົດໄຟຟ້າຢ່າງສົມເຫດສົມຜົນ ທີ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຕົ້ນທຶນ ແລະ ຄວາມຄຸ້ມຄ່າການລົງທຶນຂອງຜູ້ໃຊ້ບໍລິການ; ໃຫ້ຄວາມສະດວກໃນການຕິດຕັ້ງສະຖານີສາກລົດໄຟຟ້າ ແຕ່ລະປະເພດຢູ່ຕາມສະຖາ ນີທີ່ຕ່າງໆໃນຕົວເມືອງໃຫຍ່, ຊົນນະບົດ ແລະ ຕາມເສັ້ນທາງຫຼວງແຫ່ງຊາດໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ: ຊຸກຍູ້ບັນດາຜູ້ປະກອບການທຸລະກິດປໍ້ານໍ້າມັນເຊື້ອໄຟ ໃຫ້ຫັນມາພັດທະນາສະຖານີບໍລິການສາກລົດໄຟຟ້າ ເທື່ອລະກ້າວ; ລັດ ມີນະໂຍບາຍດ້ານໂຄງສ້າງລາຄາໄຟຟ້າ ສໍາລັບສະຖານີບໍລິການສາກລົດໄຟຟ້າ  ໂດຍໃຫ້ກໍານົດໂຄງສ້າງຮ່າງລາຍຈ່າຍ ທີ່ເໝາະສົມສໍາລັບຜູ້ພັດທະນາສະຖານີບໍລິການສາກລົດໄຟຟ້າ ປະກອບມີຄ່າສ້ອມແປງ ແລະ ຄ່າບູລະນະທາງຫຼວງ (ກອງທຶນທາງ), ກອງທຶນສົ່ງເສີມ ແລະ ພັດທະນາພະລັງງານ, ຕົ້ນທຶນ ແລະ ຄ່າບໍລິຫານຂອງຜູ້ປະກອບການສໍາລັບ ລະບົບກະແສສະຫຼັບ ແລະ ລະບົບສາກກະແສກົງ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ ແລະ ອາ ກອນມູນຄ່າເພີ່ມ; ໃຫ້ລັດວິສາຫະກິດໄຟຟ້າລາວ ກໍານົດໂຄງຮ່າງລາຄາໄຟຟ້າ ທີ່ສະໜອງໃຫ້ຜູ້ພັດທະນາສະຖາ ນີສາກລົດໄຟຟ້າໃນລາຄາ ຕາມລະດູການ (ລະດູຝົນຖືກກວ່າລະດູແລ້ງ); ລັດມີນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມໃຫ້ບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນສ້າງສູນບໍລິການປ່ຽນຖ່າຍອາໄຫຼ່ລົດໄຟຟ້າ ໂດຍຜູ້ປະກອບການທຸລະກິດການບໍລິການປ່ຽນຖ່າຍອາໄຫຼ່ລົດໄຟຟ້າ ຕ້ອງມີລະບົບການບໍລິຫານຈັດການສິ່ງເສດເຫຼືອຈາກການປ່ຽນຖ່າຍອຸປະກອນຂອງລົດໄຟຟ້າ ໂດຍສະ ເພາະໝໍ້ໄຟເສື່ອມຄຸນນະພາບ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການທີ່ກໍານົດໄວ້.
ສໍາລັບນະໂຍບາຍ ຕໍ່ຜູ້ຊົມໃຊ້ລົດໄຟຟ້າ: ລັດວິສາຫະກິດໄຟຟ້າລາວ ເປັນຜູ້ບໍລິການຕິດຕັ້ງໄຟຟ້າ ສໍາລັບເຄື່ອງສາກລົດ ໄຟຟ້າ ໂດຍບໍ່ເກັບຄ່າໝໍ້ນັບໄຟ ຢູ່ຕາມທີ່ຢູ່ອາໄສ, ສໍານັກງານ-ອົງການ ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພທາງດ້ານເຕັກນິກ; ສະເພາະການເສຍຄ່າທໍານຽມທາງປະຈໍາປີ ແມ່ນຕໍ່າກວ່າລົດແລ່ນດ້ວຍນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟຢ່າງໜ້ອຍ 30% ຕາມກໍລະນີຄວາມແຮງທຽບເທົ່າກັນ; ໃຫ້ບູລິມະສິດບ່ອນຈອດລົດໄຟຟ້າ ຕາມຈຸດ ຫຼື ສະຖານທີ່ບໍລິການສາກລົດໄຟຟ້າ ຢູ່ສະຖານທີ່ສາທາລະນະ.
ກ່ຽວກັບເປົ້າໝາຍການນໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າໄລຍະທົດລອງ: ລັດຖະບານເປັນຜູ້ນໍາໜ້າ ແລະ ຕົວແບບໃນການນໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າ ໂດຍສະເພາະເລີ່ມຈາກລົດບໍລິຫານລັດ, ລົດປະຈໍາຕໍາແໜ່ງຊື້ໃໝ່ແມ່ນຈັດຊື້ລົດໄຟຟ້າທັງໝົດ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຊຸກຍູ້ບັນດາວິສາຫະກິດຂອງລັດ, ລົດຂົນສົ່ງສາທາລະນະ ໃຫ້ຫັນມານໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າເທື່ອລະກ້າວ; ຊຸກຍູ້ສົ່ງເສີມອົງການຈັດ ຕັ້ງພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນ, ຕະຫຼອດຮອດບຸກຄົນທົ່ວໄປ ຕາມຕົວເມືອງໃຫຍ່, ຊານເມືອງ ແລະ ຕາມເສັ້ນທາງຫຼວງແຫ່ງຊາດໃຫ້ຫັນມານໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າ ຕາມເງື່ອນໄຂຄວາມສາມາດຂອງຕົນແຕ່ລະກ້າວ; ຕາມຂໍ້ມູນເບື້ອງຕົ້ນໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ໃນປີ 2022, ທົ່ວປະເທດ ມີ 18 ບໍລິສັດ ທີ່ໄດ້ດໍາເນີນທຸລະກິດດ້ານກິດຈະການສະຖານີສາກລົດໄຟຟ້າ ແລະ ມີສະຖານີສາກລົດໄຟຟ້າ ຈໍານວນ 20 ຈຸດ, ກໍາລັງກໍ່ສ້າງ 6 ຈຸດ ແລະ ກໍາລັງສຶກສາສໍາຫຼວດ 6 ຈຸດ ແລະ ມີລົດໄຟຟ້າທັງໝົດປະມານ 3.201 ຄັນໃນນີ້ມີປະເພດລົດໃຫຍ່ 1.428 ຄັນ ແລະ ລົດຈັກໄຟຟ້າ 1.773 ຄັນ ແລະ ຄາດໝາຍຮອດປີ 2025 ແມ່ນສູ້ຊົນໃຫ້ອັດຕາສ່ວນລົດໄຟຟ້າທີ່ຊົມໃຊ້ໃນສັງຄົມ ກວມເອົາຢ່າງໜ້ອຍ 1% ຂອງຈໍານວນພາຫະນະທັງໝົດ; ຮອດປີ 2030 ໃຫ້ກວມເອົາ 30% ຂຶ້ນໄປແລະມີແຜນພັດທະນາສະຖານີປະຈຸ (ສາກ) ລົດໄຟຟ້າແບບສາທາລະນະແບບປານກາງຫາໄວ ຮອດປີ 2025 ໃຫ້ໄດ້ຢ່າງໜ້ອຍ 50 ສະຖານີ ທີ່ມີຫົວສາກແຕ່ 5-10; 100 ສະຖານີໃນປີ 2030 ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ; 
ເຊື່ອໝັ້ນວ່າ: ພາຍໃຕ້ນະໂຍບາຍຂອງພັກ-ລັດຖະບານ ກໍຄືການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງທຸກຝ່າຍໃນສັງຄົມ ຕໍ່ການຫັນມານໍາໃຊ້ລົດໄຟຟ້າ ກໍຄືການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມື, ອຸປະກອນໄຟຟ້າ...ທີ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ມີທ່າແຮງດ້ານໄຟຟ້າ ຈະໄດ້ຮັບການຮ່ວມມືຫຼາຍຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນອີກທາງເລືອກ ແລະ ທາງລອດຂອງພວກເຮົາ ຢ່າງຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້.