 |
ລະເບີດລູກຫວ່ານແມ່ນອາວຸດທີ່ສາມາດກະຈາຍລູກລະເບີດນ້ອຍໆຈຳນວນຫຼາຍໄປໃນພື້ນທີ່ກວ້າງ. ບາງລູກຍັງບໍ່ທັນແຕກໃນຕອນທີ່ຖືກປ່ອຍລົງມາ, ແຕ່ກັບຝັງຢູ່ໃນໃຕ້ດິນ ແລະ ຍັງສາມາດແຕກໄດ້ຫຼາຍປີຕໍ່ມາ. ອົງການ UNDP ລະບຸວ່າ ລາວເປັນປະເທດໜຶ່ງທີ່ມີລະເບີດລູກຫວ່ານຫຼາຍ ເກືອບໜຶ່ງສ່ວນສາມຂອງລະເບີດທີ່ຖືກປ່ອຍລົງມານັ້ນ ບໍ່ໄດ້ແຕກໃນເວລານັ້ນ ແລະ ຍັງຄົງຢູ່ຖືກຝັງໄວ້ໃນໃຕ້ດິນ. ຍັງມີທົ່ງນາຫຼາຍແຫ່ງທີ່ຊາວບ້ານບໍ່ກ້າໄຖ, ມີປ່າຫຼາຍບ່ອນທີ່ບໍ່ກ້າເຂົ້າໄປ ແລະ ມີຫຼາຍເສັ້ນທາງທີ່ເດັກນ້ອຍຕ້ອງຍ່າງຜ່ານດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ. ຄວາມເສຍຫາຍຈາກລະເບີດບໍ່ໄດ້ມີພຽງແຕ່ຕອນທີ່ລະເບີດແຕກເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ມັນໄດ້ເອົາຊີວິດຂອງຄົນໃນຄອບຄົວໄປນໍາ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຄົນບາດເຈັບ ຫຼື ພິການ, ແລະ ປ່ຽນຊີວິດທັງໝົດຂອງຄອບຄົວ. ພໍ່ອາດບໍ່ໄດ້ກັບຈາກທົ່ງນາ, ແມ່ບາງຄົນບໍ່ໄດ້ກັບມາຫາລູກ, ແລະ ເດັກບາງຄົນຕ້ອງເຕີບໃຫຍ່ໂດຍບໍ່ມີຄົນທີ່ຕົນຮັກ. ຄວາມສູນເສຍນີ້ບໍ່ໄດ້ຈົບລົງໃນວັນທີ່ຝັງສົບ; ມັນຍັງຢູ່ໃນຄວາມຄິດຮອດ, ໃນນ້ຳຕາ ແລະ ໃນຄວາມເງົາງຽບຂອງຄົນທີ່ຍັງຢູ່. ສຳລັບຜູ້ທີ່ລອດຊີວິດ, ບາງຄົນຕ້ອງຢູ່ກັບແຂນຂາທີ່ສູນເສຍ, ຄວາມເຈັບປວດ ແລະ ຄວາມຍາກລຳບາກຕະຫຼອດຊີວິດ. ເມື່ອຄົນຫາລ້ຽງຄອບຄົວບາດເຈັບ ຫຼື ເສຍຊີວິດ, ລາຍຮັບຂອງຄອບຄົວກໍຫຼຸດລົງ. ຄ່າຮັກສາພະຍາບານກາຍເປັນພາລະໜັກ, ເດັກບາງຄົນອາດຕ້ອງຢຸດຮຽນ ແລະ ຄອບຄົວຕ້ອງຢູ່ຢ່າງຍາກລຳບາກກວ່າເກົ່າ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຄອບຄົວດຽວເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ທັງບ້ານກໍຖືກກະທົບ ເພາະບໍ່ສາມາດໃຊ້ທີ່ດິນ, ຂະຫຍາຍອາຊີບ ຫຼື ສ້າງຖະໜົນໄດ້ຢ່າງເຕັມທີ່. ສິ່ງທີ່ໜັກກວ່າຄວາມທຸກຍາກ ແມ່ນຄວາມຢ້ານທີ່ຢູ່ໃນໃຈ. ຊາວບ້ານບາງຄົນຢ້ານການໄຖນາ, ຢ້ານການເຂົ້າປ່າ ແລະ ຢ້ານການເກັບຟືນ. ພໍ່ແມ່ບໍ່ກ້າປ່ອຍໃຫ້ລູກໄປຫຼິ້ນໄກຈາກເຮືອນ. ທຸກຄັ້ງທີ່ເຫັນວັດຖຸແປກໆຢູ່ຕາມດິນ, ຄົນກໍຕ້ອງຢຸດຢືນ ແລະ ຖອຍໜີດ້ວຍຄວາມກັງວົນ. ຄວາມຢ້ານນີ້ເຮັດໃຫ້ຄົນບໍ່ສາມາດຢູ່ໃນບ້ານເກີດຂອງຕົນໄດ້ຢ່າງສະບາຍໃຈ. ຈາກຄວາມເສຍໃຈ, ຈຶ່ງເກີດຄວາມໂກດແຄ້ນຕໍ່ຄວາມບໍ່ເປັນທຳ. ປະຊາຊົນຍ່ອມຖາມວ່າ: ເປັນຫຍັງຄົນບໍລິສຸດຈຶ່ງຕ້ອງຕາຍ? ເປັນຫຍັງຊາວນາຈຶ່ງຕ້ອງຢ້ານດິນຂອງຕົນ? ແລະ ເປັນຫຍັງເດັກນ້ອຍຈຶ່ງຕ້ອງຮຽນວິທີຫຼີກລ່ຽງລະເບີດ ແທນທີ່ຈະໄດ້ຮຽນຢ່າງປອດໄພ? ຄວາມໂກດແຄ້ນນີ້ບໍ່ແມ່ນຄວາມຢາກໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ, ແຕ່ແມ່ນຄວາມຕ້ອງການຢາກໃຫ້ມີຄວາມຍຸຕິທຳ, ຢາກໃຫ້ມີການຮັບຜິດຊອບ ແລະ ບໍ່ຢາກໃຫ້ມີຄົນຕາຍອີກ. ນາທີທີ່ພາກຄົນຮັກໄປຕະຫຼອດການໃນຊົ່ວພິບຕາດຽວ, ສຽງລະເບີດອາດຕັດຂາດຊີວິດຂອງຄົນໜຶ່ງອອກຈາກຄອບຄົວ. ພໍ່ອາດບໍ່ກັບຄືນຈາກທົ່ງນາ. ແມ່ອາດບໍ່ໄດ້ກັບມາເຮັດເຂົ້າໃຫ້ລູກ. ເດັກຄົນໜຶ່ງອາດບໍ່ໄດ້ກັບຄືນມາຫາສຽງຫົວຂອງໝູ່ເພື່ອນ. ຄົນທີ່ລອດຊີວິດອາດຕ້ອງຕື່ນຂຶ້ນມາທຸກມື້ກັບບາດແຜ, ຄວາມເຈັບປວດ, ແຂນຂາທີ່ສູນເສຍ ຫຼື ຄວາມສາມາດທີ່ບໍ່ອາດກັບຄືນມາໄດ້. ແຕ່ບາດແຜທີ່ຕາເຫັນໄດ້ອາດຍັງບໍ່ເຈັບເທົ່າບາດແຜທີ່ຢູ່ໃນໃຈ. ມັນແມ່ນການຈື່ຈຳວ່າ ຄົນທີ່ຮັກຈາກໄປແລ້ວ, ການເຫັນລູກຂອງຕົນທຸກຍາກ, ແລະ ການຖາມຕົນເອງຊ້ຳໆວ່າ: “ເປັນຫຍັງຊີວິດຂອງພວກເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງແບກພາລະຂອງສົງຄາມທີ່ພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ເລືອກ” ສໍາລັບຄອບຄົວຂອງຜູ້ເສຍຊີວິດ, ຄວາມສູນເສຍບໍ່ໄດ້ຈົບລົງໃນວັນຝັງສົບ. ມັນຢູ່ໃນຈານເຂົ້າທີ່ຂາດຄົນນັ່ງກິນເຂົ້າຮ່ວມກັນ, ຢູ່ໃນເສື້ອຜ້າທີ່ບໍ່ມີຄົນໃສ່, ຢູ່ໃນປະຕູທີ່ຄອບຄົວຍັງຫັນໄປເບິ່ງຢ່າງເຄີຍຊິນ, ແລະ ຢູ່ໃນຄຳຖາມຂອງເດັກວ່າ “ພໍ່ຈະກັບມາມື້ໃດ” ລະເບີດທີ່ບໍ່ທັນແຕກເຮັດໃຫ້ຄວາມຢ້ານກົວກາຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊີວິດ. ຊາວບ້ານອາດບໍ່ກ້າຂຸດດິນ, ບໍ່ກ້າເກັບຟືນ, ບໍ່ກ້າຫາອາຫານ ແລະ ບໍ່ກ້າພາລູກໄປຫຼິ້ນໃນບ່ອນທີ່ຄວນຈະເປັນບ່ອນປອດໄພ. ທຸກຄັ້ງທີ່ເຫັນວັດຖຸແປກໆ, ຫົວໃຈກໍເຕັ້ນແຮງ. ທຸກສຽງດັງກະທັນຫັນອາດປຸກຄວາມຊົງຈຳອັນເຈັບປວດໃຫ້ກັບຄືນມາ. ຄວາມຢ້ານນີ້ຂະໂຈມໄປເຖິງອະນາຄົດ. ທີ່ດິນທີ່ຄວນປູກເຂົ້າກາຍເປັນທີ່ດິນຕ້ອງຫ້າມ. ທາງໄປໂຮງຮຽນອາດບໍ່ປອດໄພ. ໂຄງການພັດທະນາອາດຕ້ອງຢຸດຊະງັກ. ຄອບຄົວທີ່ທຸກຍາກຢູ່ແລ້ວຕ້ອງເສຍທັງລາຍຮັບ, ເສຍທັງສຸຂະພາບ ແລະ ເສຍທັງຄວາມຫວັງ. ຄວາມໂກດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນລາວບໍ່ແມ່ນຄວາມໂກດແຄ້ນທີ່ຢາກຕອບໂຕ້ດ້ວຍຄວາມຮຸນແຮງ. ມັນແມ່ນຄວາມໂກດແຄ້ນຕໍ່ຄວາມບໍ່ເປັນທຳ: ເປັນຫຍັງຜູ້ບໍລິສຸດຈຶ່ງຕ້ອງຕາຍ? ເປັນຫຍັງຊາວນາຈຶ່ງຕ້ອງຢ້ານດິນຂອງຕົນ? ເປັນຫຍັງເດັກນ້ອຍຈຶ່ງຕ້ອງຮຽນຮູ້ວິທີຫຼີກລ້ຽງລະເບີດ ແທນທີ່ຈະຮຽນຮູ້ຄວາມຝັນຂອງຕົນ? ຄວາມໂສກເສົ້າຂອງປະຊາຊົນບໍ່ຄວນຖືກປິດບັງ ແລະ ບໍ່ຄວນຖືກຫຼຸດທອນໃຫ້ເຫຼືອພຽງຂ່າວສັ້ນໆ. ທຸກຊີວິດທີ່ສູນເສຍມີຊື່, ມີຄອບຄົວ, ມີຄວາມຝັນ ແລະ ມີຄົນທີ່ຮັກ. ທຸກຄົນພິການມີສິດໄດ້ຮັບການເບິ່ງແຍງ. ທຸກຄອບຄົວທີ່ເສຍຄົນຮັກມີສິດໃນການຈື່ຈຳ, ການຍອມຮັບ ແລະ ການຊ່ວຍເຫຼືອ.
 |
ພວກເຮົາຂໍຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທຸກປະເທດຢຸດການໃຊ້, ຜະລິດ, ຊື້-ຂາຍ ແລະ ເກັບສະສົມລະເບີດລູກຫວ່ານ. ພວກເຮົາຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ມີສ່ວນຮັບຜິດຊອບຕໍ່ຄວາມເຈັບປວດນີ້ ຮ່ວມຮັບຜິດຊອບໃນການເກັບກູ້, ການຟື້ນຟູ ແລະ ການຊົດເຊີຍຄວາມເສຍຫາຍ. ພວກເຮົາຂໍໃຫ້ຜູ້ປະສົບໄພທຸກຄົນໄດ້ຮັບການຮັກສາ, ອຸປະກອນຊ່ວຍເຫຼືອ, ການສຶກສາ, ອາຊີບ ແລະ ກຽດສັກສີທີ່ສົມຄວນ.
ສຽງຮ້ອງໄຫ້ຂອງແມ່ບໍ່ຄວນຫາຍໄປໃນຄວາມຫງຽບ, ຊື່ຂອງຜູ້ທີ່ຈາກໄປບໍ່ຄວນຖືກລືມ, ຄວາມໂກດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນບໍ່ຄວນຖືກມອງຂ້າມ ມັນຄວນກາຍເປັນພະລັງໃນການຮຽກຮ້ອງສັນຕິພາບ, ຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ຄວາມຍຸຕິທຳ.
ຢ່າໃຫ້ລູກຫຼານລາວຕ້ອງຈ່າຍລາຄາຂອງສົງຄາມອີກຕໍ່ໄປ. ຢ່າໃຫ້ທົ່ງນາກາຍເປັນສຸສານ, ຢ່າໃຫ້ທາງໄປໂຮງຮຽນກາຍເປັນທາງແຫ່ງຄວາມຢ້ານ ແລະ ຢ່າໃຫ້ສຽງລະເບີດກົບສຽງຫົວຂອງເດັກອີກ.
ໃຫ້ລະເບີດລູກຫວ່ານຖືກຫ້າມ, ໃຫ້ແຜ່ນດິນລາວຖືກເກັບກູ້ ແລະ ໃຫ້ປະຊາຊົນລາວມີສິດຢູ່ຢ່າງປອດໄພໃນບ້ານເກີດຂອງຕົນ.
ຄໍາເຫັນ