ສິລະປະສຶກສາ, ສຶກສາປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຕ້ານສິ່ງເສບຕິດໃນໂຮງຮຽນ, ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນຕາມດຳລັດຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງ ສປປລາວ ສະບັບເລກທີ 61/ນຍ, ລົງວັນທີ 10 ເມສາ 1993 ໃນເວລານັ້ນ ໄດ້ໃສ່ຊື່ວ່າກົມພະລະສຶກສາ ມາຮອດປີ 1998 ກົມພະລະສຶກສາ ໄດ້ຖືກລຶບລ້າງ (ຍຸບ) ບັນດາພະນັກງານພາຍໃນກົມໄດ້ຖືກສັບຊ້ອນໄປປະຈຳຢູ່ກົມຕ່າງໆເຊັ່ນ: ກົມສ້າງຄູ, ກົມມັດທະຍົມ ແລະ ອື່ນໆ ເຖິງແນວໃດກໍຕາມມາຮອດປີ 1999 ກົມພະລະສຶກສາກໍໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຄືນໃໝ່ຕາມດຳລັດຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງ ສປປ ລາວ ສະບັບເລກທີ 167/ນຍ, ລົງວັນທີ 9 ກັນຍາ 1999 ໄດ້ໃສ່ຊື່ວ່າ ກົມພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ມີ 2 ວິທະຍາໄລຂຶ້ນກັບຄື: ວິທະຍາໄລພະລະສຶກສາ ແລະ ວິທະຍາໄລສິລະປະສຶກສາ ນັບແຕ່ປີ 1999 ເປັນຕົ້ນມາ ກົມພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ໄດ້ມີການປັບປຸງລະບົບການຈັດຕັ້ງພາລະບົດບາດ, ໜ້າທີ່ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ແລະ ເໝາະສົມຄື: ດ້ານການຮຽນ-ການສອນພະລະສຶກສາ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ, ການສ້າງຂະບວນການແຂ່ງຂັນກິລາໃນໂຮງຮຽນ ຕາມພາລະບົດບາດ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ.
ການຈັດງານມະຫະກໍາກິລານັກຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາທົ່ວປະເທດແມ່ນໄດ້ຮັບການເຫັນດີຈາກຄະນະນໍາກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ, ໄດ້ເລີ່ມສ້າງຂະບວນການແຂ່ງຂັນກິລາເພື່ອສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນຄູແຫ່ງຊາດ 7 ຕຸລາ 1999 ຄົບຮອບ 5 ປີ ແລະ ວັນຄູສາກົນ 5 ຕຸລາ 1999ເປັນຕົ້ນມາໂດຍເອີ້ນຊື່ວ່າ: ງານແຂ່ງຂັນກິລາບານເຕະມັດທະຍົມສຶກສາທົ່ວປະເທດ, ການແຂ່ງຂັນໄດ້ແບ່ງອອກເປັນ 8 ເຂດ:ເຂດ1: ມີ ແຂວງຜົ້ງສາລີ, ແຂວງຫຼວງນໍ້າທາ, ແຂວງອຸດົມໄຊ ແລະ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ, ເຂດ2ມີ: ແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະ ແຂວງຫົວພັນ, ເຂດ3ມີ: ແຂວງໄຊຍະບູລີ, ແຂວງຫຼວງພະບາງ, ເຂດ4ມີ: ເຂດພິເສດໄຊສົມບູນ ແລະ ແຂວງວຽງຈັນ, ເຂດ5ມີ: ກໍາແພງນະຄອນ ແລະ ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ, ເຂດ6ມີ: ແຂວງຄໍາມ່ວນ ແລະ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ເຂດ 7ມີ: ແຂວງຈໍາປາສັກ ແລະ ແຂວງອັດຕະປື, ເຂດ8ມີ: ແຂວງເຊກອງ ແລະ ແຂວງສາລະວັນ.
ການເຄື່ອນໄຫວແຂ່ງຂັນກິລານັກຮຽນໄລຍະຜ່ານມາການຈັດງານມະຫະກຳກິລານັກຮຽນໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງໃຫ້ແຕ່ລະແຂວງ ມີການຜັດປ່ຽນກັນເປັນເຈົ້າພາບ 2 ປີໃດຈັດຂຶ້ນເທື່ອໜຶ່ງ ໂດຍໄດ້ຮັບການອະນຸມັດ ແລະ ສະໜອງງົບປະມານຈາກລັດຖະບານ, ມາຮອດປັດຈຸບັນນີ້ໄດ້ສໍາເລັດໄປແລ້ວ 5 ຄັ້ງ ຊຶ່ງມີລາຍລະອຽດດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
ຄັ້ງທີ I ກໍາແພງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ (ເປັນເຈົ້າພາບ) ເປັນການແຂ່ງຂັນກິລາປະເພດດຽວຄື: ເຕະບານຊາຍ, ນັກຮຽນມັດທະຍົມ (ມ4-ມ5 ) ຈຸດປະສົງເພື່ອສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນຄູແຫ່ງຊາດຄົບຮອບ 5 ປີ (7 ຕຸລາ 1994–7 ຕຸລາ 1999) ຊຶ່ງໄດ້ຈັດຂຶ້ນແຕ່ວັນທີ 5-7 ຕຸລາ 1999 ຢູ່ສະໜາມກິລາແຫ່ງຊາດກໍາແພງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ (ສະໜາມເຈົ້າອານຸ), ປັດຈຸບັນ, ຊຶ່ງມີນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 92 ຄົນ, ເຈົ້າຂອງຫຼຽນຄຳໄດ້ແກ່ ແຂວງສາລະວັນ, ອັນດັບທີ 2 ກໍາແພງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ອັນດັບທີ 3 ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ແລະ ອັນດັບທີ 4 ແຂວງຫົວພັນ.
ຄັ້ງທີ IIໄດ້ຈັດຂຶ້ນຕາມກໍານົດທີ່ ແຂວງຄໍາມ່ວນ ເປັນເຈົ້າພາບ ປີ 2002, ຄະນະຮັບຜິດຊອບຈັດງານໄດ້ເອກະພາບໃສ່ຊື່ວ່າ: "ງານມະຫະກໍາກິລານັກຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາທົ່ວປະເທດ" ຍ້ອນມີການແຂ່ງຂັນກິລາຫຼາຍປະເພດເພີ່ມຂຶ້ນຈຶ່ງໄດ້ໃສ່ຊື່ນີ້ຈົນມາຮອດປັດຈຸບັນ. ຜ່ານມາການຈັດງານມະຫະກຳກິລານັກຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາແມ່ນໄດ້ຜັດປ່ຽນວຽນກັນເປັນເຈົ້າພາບ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ເຍົາວະຊົນ, ນັກຮຽນ ເຫັນໄດ້ຄວາມໝາຍຄວາມສຳຄັນຂອງການແຂ່ງຂັນ ທັງເປັນການປູກຈິດສຳນຶກໃຫ້ນັກຮຽນເກີດມີແນວຄິດມັກຮັກອອກກໍາລັງກາຍ, ຮັກການຫຼິ້ນກິລາ ແລະ ຕິດພັນກັບສິລະປະສົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນໃຊ້ເວລາວ່າງໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດ ຫ່າງໄກຈາກສິ່ງເສບຕິດ ແລະ ອະບາຍຍະມຸກຕ່າງໆ, ທັງເປັນການລົງທຶນໃສ່ການກໍ່ສ້າງພື້ນຖານໂຄ່ງລ່າງໃຫ້ໂຮງຮຽນໄດ້ມີບ່ອນຝຶກແອບ ແລະ ຫຼິ້ນກິລາ ພາຍຫຼັງສຳເລັດການຮ່ຳຮຽນພາກທິດສະດີ.
ການຈັດງານມະຫະກຳກິລານັກຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ II ທີ່ ແຂວງຄຳມ່ວນ ໄດ້ຈັດຂຶ້ນແຕ່ວັນທີ 2-10 ກຸມພາ 2002 ໄດກຳນົດເອົາ 6 ປະເພດກິລາຄື: ເຕະບານ (ຊາຍ-ຍິງ), ບານສົ່ງ (ຊາຍ-ຍິງ), ບານບ້ວງ (ຊາຍ-ຍິງ), ກະຕໍ້ (ຊາຍ-ຍິງ), ປິ່ງປ່ອງ (ຊາຍ-ຍິງ) ແລະ ແລ່ນ-ລານ (ຊາຍ-ຍິງ) ຊຶ່ງຊີງເອົາຫຼຽນທັງໝົດ 390 ຫຼຽນ (ຫຼຽນຄຳ 130 ຫຼຽນ, ຫຼຽນເງິນ 130 ຫຼຽນ ແລະ ຫຼຽນທອງ 130 ຫຼຽນ) ຊຶ່ງມີຄະນະນຳ, ຄູຝຶກ ແລະ ມີນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 1,224 ຄົນ, ເຈົ້າຂອງຫຼຽນຄຳ ອັນດັບທີ 1 ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ອັນດັບທີ 2 ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ອັນດັບທີ 3 ແຂວງຄຳມ່ວນ.
-ຄັ້ງທີIIIທີ່ແຂວງຫຼວງພະບາງ(ເປັນເຈົ້າພາບ) ໄດ້ຈັດຂຶ້ນແຕ່ວັນທີ 10-18 ມີນາ 2007 ມີທັງໝົດ 10 ປະເພດກິລາຄື: ເຕະບານ (ຊາຍ-ຍິງ), ບານສົ່ງໃນຮົ່ມ-ຫາດຊາຍ(ຊ-ຍ), ບານບ້ວງ(ຊ-ຍ), ກະຕໍ້(ຊ-ຍ),ປິ່ງປ່ອງ(ຊ-ຍ), ດອກປີກໄກ່ (ຊ-ຍ),ໝາກຂ່າງ (ຊ), ໜ້າເກັກ (ຊ), ເປຕັງ (ຊ-ຍ), ແລະ ແລ່ນ-ລານ (ຊ-ຍ) ຊຶ່ງຊີງເອົາຫຼຽນທັງໝົດ 147 ຫຼຽນ (ຫຼຽນຄຳ 49 ຫຼຽນ, ຫຼຽນເງິນ 49 ຫຼຽນ ແລະ ຫຼຽນທອງ 49 ຫຼຽນ)ຊຶ່ງມີຄະນະນຳ, ຄູຝຶກ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 2,356 ຄົນຍິງ 507 ຄົນ. , ເຈົ້າຂອງຫຼຽນຄຳ ອັນດັບທີ 1 ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ອັນດັບທີ 2ແຂວງຫຼວງພະບາງ ແລະ ອັນດັບທີ 3 ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ.
- ຄັ້ງທີIV ທີ່ ແຂວງສະຫວັນະເຂດ (ເປັນເຈົ້າພາບ) ຊຶ່ງແມ່ນ ໄດ້ຈັດຂຶ້ນແຕ່ວັນທີ 1-9 ເມສາ 20011ມີທັງໝົດ 11 ປະເພດກິລາຄື: ເຕະບານ(ຊາຍ-ຍິງ), ບານສົ່ງໃນຮົ່ມ-ຫາດຊາຍ(ຊ-ຍ), ບານບ້ວງ(ຊ-ຍ), ກະຕໍ້ (ຊ-ຍ), ປິ່ງປ່ອງ(ຊ-ຍ), ດອກປີກໄກ່(ຊ-ຍ),ໝາກຂ່າງ (ຊ), ໜ້າເກັກ (ຊ), ເປຕັງ (ຊ-ຍ), ເທັກຄວັນໂດ (ຊ-ຍ)ແລະ ແລ່ນ-ລານ(ຊ-ຍ) ຊຶ່ງຊີງເອົາຫຼຽນທັງໝົດ 319 ຫຼຽນ (ຫຼຽນຄຳ 98 ຫຼຽນ, ຫຼຽນເງິນ 99 ຫຼຽນ ແລະ ຫຼຽນທອງ 124 ຫຼຽນ)ຊຶ່ງມີຄະນະນຳ, ຄູຝຶກ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 2,356 ຄົນ ຍິງ 1,045 ຄົນ, ເຈົ້າຂອງຫຼຽນຄຳ ອັນດັບ 1 ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ອັນດັບທີ 2 ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ອັນດັບທີ 3 ແຂວງຈຳປາສັກ.
- ຄັ້ງທີ V ທີ່ ແຂວງຈຳປາສັກ (ເປັນເຈົ້າພາບ) ໄດ້ຈັດຂຶ້ນແຕ່ວັນທີ 13-22 ກຸມພາ 2014 ມີທັງໝົດ 13 ປະເພດກິລາຄື: ເຕະບານ(ຊາຍ-ຍິງ), ບານສົ່ງໃນຮົ່ມ-ຫາດຊາຍ(ຊ-ຍ), ບານບ້ວງ(ຊ-ຍ), ກະຕໍ້ (ຊ-ຍ), ປິ່ງປ່ອງ(ຊ-ຍ), ດອກປີກໄກ່(ຊ-ຍ),ໝາກຂ່າງ (ຊ), ໜ້າເກັກ (ຊ), ເປຕັງ (ຊ-ຍ), ເທັກຄວັນໂດ(ຊ-ຍ)ແລະ ແລ່ນ-ລານ(ຊ-ຍ), ເທັນນິດ (ຊ-ຍ), ໝາກເສີກ (ຊ-ຍ) ຊຶ່ງຊີງເອົາຫຼຽນທັງໝົດ 423 ຫຼຽນ (ຫຼຽນຄຳ 123 ຫຼຽນ, ຫຼຽນເງິນ 123 ຫຼຽນ ແລະ ຫຼຽນທອງ 177 ຫຼຽນ) ຊຶ່ງມີຄະນະນຳ, ຄູຝຶກ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 2,720 ຄົນ ຍິງ 1,045 ຄົນ ເຈົ້າຂອງຫຼຽນຄຳ ອັນດັບ 1 ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ອັນດັບທີ 2 ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ອັນດັບທີ 3 ແຂວງ ຈຳປາສັກ.
- ຄັ້ງທີ VI ທີ່ ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ(ເປັນເຈົ້າພາບ) ໄດ້ຈັດຂຶ້ນແຕ່ວັນທີ 1-9 ກຸມພາ 2017 ມີທັງໝົດ 13 ປະເພດກິລາຄື:ເຕະບານ(ຊາຍ-ຍິງ), ບານສົ່ງໃນຮົ່ມ-ຫາດຊາຍ(ຊ-ຍ), ບານບ້ວງ(ຊ-ຍ), ກະຕໍ້ (ຊ-ຍ), ປິ່ງປ່ອງ(ຊ-ຍ), ດອກປີກໄກ່(ຊ-ຍ),ໝາກຂ່າງ (ຊ), ໜ້າເກັກ (ຊ), ເປຕັງ (ຊ-ຍ), ເທັກຄວັນໂດ( ຊ-ຍ )ແລະ ແລ່ນ-ລານ(ຊ-ຍ), ໝາກເສີກ (ຊ-ຍ) ຊຶ່ງຊີງເອົາຫຼຽນທັງໝົດ 428 ຫຼຽນ (ຫຼຽນຄຳ 126 ຫຼຽນ, ຫຼຽນເງິນ 126 ຫຼຽນ ແລະ ຫຼຽນທອງ 176 ຫຼຽນ)ຊຶ່ງມີຄະນະນຳ, ຄູຝຶກ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 3,126 ຄົນ, ເຈົ້າຂອງຫຼຽນຄຳ ອັນດັບ 1 ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ອັນດັບທີ 2 ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ອັນດັບທີ 3 ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ.
- ຄັ້ງທີ VII ຈະຈັດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງວັນທີ 13-22 ທັນວາ 2024 ນີ້ ພາຍໃຕ້ຄໍາຂວັນ “ສາມັກຄີ ມີວິໄນ ສາລະວັນ ກ້າວໄປ”ຊຶ່ງໄດ້ກໍານົດ 12 ປະເພດກິລາ ປະກອບມີ: ແລ່ນ-ລານ, ບານເຕະ, ບານສົ່ງໃນຮົ່ມ/ຫາດຊາຍ, ບານບ້ວງ, ກະຕໍ້, ປິ່ງປ່ອງ, ດອກປີກໄກ່, ເປຕັງ, ໝາກແລ້, ໜ້າເກັກ, ໝາກເສິກ ແລະ ເທຄວັນໂດ .
ພ້ອມນັ້ນ, ແຂວງ ສາລະວັນ ເຫັນດີຮັບຮອງເອົາໂຕຊ້າງເປັນສັດນໍາໂຊກ.
(ຂ່າວ:ຕຸໄລເພັດ)
ຄໍາເຫັນ